Back

ⓘ វប្បធម៌ខ្មែរ




                                               

វប្បធម៌ខ្មែរ

                                               

គ្រឹះ​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ

វប្បធម៌-អរិយធម៌​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​ដែលជា​ លទ្ធផល​នៃ​ការវិវត្ត​ដ៏​យូរលង់​បានប្រសូត​ចេញពី​មូលដ្ឋានគ្រឹះ​ខ្មែរ-មន ឬ​មន-ខ្មែរ និង​ឥណ្ឌា​ដែល​គេ​ពុំ​អាច​ផ្តាច់ចេញ​ពីគ្នា​បានឡើយ ហើយ​ភាព​សំយោគ​ដ៏​ស្អិតរ​មួ​ត​នេះហើយ ដែល​ធ្វើឱ្យ វប្បធម៌-អរិយធម៌​ជាតិខ្មែរ​មាន​ភាព​សម្បូរបែប និង​ត្រ​ចេះ​ត្រចង់ ។ តាមពិត មុន​ភាព​សំយោគ​ដើម​នេះ ដែល​ផ្តើមឡើង​នា​សម័យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬ​មុននេះ​បន្តិច វប្បធម៌​ខ្មែរ​មាន​លក្ខណៈ​ជាតិ​ខ្លួន​មកហើយ ។ លក្ខណៈសម្បត្តិ​ពិសេស​នេះ ត្រូវ​បន្ត​ដោយ​សហគមន៍​ដែល​ស្ថិតក្នុង​អម្បូរ​មន-ខ្មែរ នៅ​ឥណ្ឌូចិន និង​នៅ​ម៉ាឡាយូ រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ​ដែល​រស់នៅ​តំបន់​ខ្ពង់រាប ឬ​តាម​តំបន់​ព្រៃភ្នំ ហើយ​ដែល​ពុំ​អាច​ទ​ទ ...

                                               

ឥទ្ធិពល​នៃ​វប្បធម៌ឥណ្ឌា​លើ​ខឿន​វប្បធម៌​ខ្មែរ

ការមកដល់​នៃ​ជនជាតិ​អម្បូរ​ចិន​ក្នុង​ ភូមិភាគ​ឥណ្ឌូចិន​គឺជា​បញ្ហា​ថ្មីថ្មោង ។ ដូច្នេះ​ខុសពី​ពូក​អន្តោប្រវេសន៍ ជនជាតិខ្មែរ​បានកើត​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួនឯង​ផ្ទាល់ ។ ក្នុងន័យ ​នេះហើយ​ដែល​លោក ហ្ស​ក សឺ​ដែ​ស បាន​សរសេរ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៤៩ ថា គេ​អាច កត់សំគាល់​សារៈសំខាន់​នៃ​សកម្មភាព​ផ្សព្វផ្សាយ​វប្បធម៌​របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ ដោយ​គ្រាន់តែពិនិត្យសើរៗដូចនេះ" បើ​មើល​តាម​លក្ខណៈ​នៃ​រូបរាងកាយ​អ្នកស្រែ​ចំការ​ខ្មែរ​មិនមាន​លក្ខណៈ​ខុសពី ​ជនជាតិ​ព្នង ឬ​សម្រែ​ឡើយ ។ ព្នង​ក៏​ដូច​ម៉​យ​នៅ​អាណ្ណា​ម​ដែរ ដែល​ស្ថិតក្នុង​ស្ថាន​ភាពជា​កុលសម្ព័ន្ធ ។ ពួកគេ​ដោះស្រាយ​រាល់​បញ្ហា​វិវាទ​តាមបែប​ប្រពៃណី​ដោយ​ទន្ទេញ​មាត់ ឬ​ចងចាំ ។ ខាង​សាសនា ពួ ...

                                               

ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា

ភូមិ​វប្បធម៌​កម្ពុជា ​មាន​ទីតាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សៀមរាប​។ ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជាគឺ​ជា​កូន​ភូមិ​គំរូ​មួយ​ដែល​មាន​សំណង់​ ផ្ទះ និង អាគារ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ទំនាម​ទំលាប់​របស់​ប្រជាជន​ខ្មែរ និង ជីវភាព​របស់​ជនជាតិ​ទាំងអស់​។ កន្លែងនេះ​មាន​ទំហំ ២១០ ០០០ ម៉ែត្រការ៉េ​។​ ក្នុងភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា​មានភូមិ​ចំនួន​១២ ដែល​តំណាង​ឲ្យ​វប្បធម៌​ផ្សេង​ៗ​គ្នា និង ចរិតលក្ខណៈ​របស់​ជនជាតិ​១៩​។ ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍​អាច​រីក​រាយ​ជាមួយ​នឹង​ការ​សំដែង​របាំអប្សរា និង របាំ​របស់​ជនជាតិ​ភាគតិច​នៅ​កម្ពុជា និង អាច​ទស្សនា​ការ​សំដែង​អំពី​ប្រពៃណី​រៀប​អាពាហ៌ពិពាហ៌​របស់​ជនជាតិ​ខ្មែរ​។ នៅតាម​ភូមិ​និមួយ​ៗ អ្នក​ទេសចរណ៍​អាច​មើលឃើញ​អំពី​ការបង្ហាញ​អ ...

                                               

ឫស​កែវ​នៃ​វប្បធម៌​ខ្មែរ​តាម​អាវុធ​ថ្ម

បុព្វការី​ជន​របស់​មនុ​ស្សបាន​មានជីវិត​ រស់រាន​ប្រមាណ​ជា ៤ លាន​ឆ្នាំ​មកហើយ​នៅ​ប្រទេស​អា​ហ្វ្រិ​ច ហើយ​ដើរ​ជើង​ពីរ ។ ពួកគេ​បាន​ផ្តើម​ការប្រើប្រាស់​ថ្ម​ធើ្វ​ជា​អាវុធ​ប្រមាណ ២,៨ លាន​ឆ្នាំមុន​គ.ស ។ ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់​ធើ្វ​អំពី​ថ្ម​ដែល​ចាស់​ជាងគេ គឺ​ត្រូវបាន​គេ​រកឃើញ​នៅ​ប្រទេស​អេ​ទី​យ៉ូ​ពី ។ នៅក្នុង ​ឧ​ប​ទី្វ​ប​ឥណ្ឌូចិន​ដែលជា​ទឹកដី​កំណើត​របស់​អម្បូរ​ខ្មែរ-មន ឬ មន-ខ្មែរ ការប្រើ​ឧបករណ៍​ថ្ម​ត្រូវបាន​ផ្តើមឡើង​តាំងពី ១ លាន​ឆ្នាំ​តែប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់​សម័យ​លោហធាតុ​ប្រមាណ ១៥០០-១០០០ ឆ្នាំមុន​គ.ស ។ គេ​កំណត់​អាយុ​តាមរបៀប ។ ការស្រាវជ្រាវ​ឱ្យដឹងថា នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម ឧស្សាហកម្ម​ថ្ម​មាន​អាយុ​ពី ៥៦០.០0០ ឆ្នាំទៅ ៦៥០.០០ ...

                                               

វប្បធម៌ទូទៅ

និយមន័យ នៃពាក្យ វប្បធម៌ អរិយធម៌ខ្មែរ មីនា 8 Posted by yimsamnang ១.និយមន័យទូទៅនៃអរិយធម៌ អរិយធម៌ គេអាចឲ្យនិយមន័យអរិយធម៌ប្លែកៗ ន័យតាមសព្ទ គឺអរិយធម៌មកពីពាក្យ អរិយ+ ធម៌ ដូចនេះ អរិយធម៌ គឺជាធម៌ទាំងឡាយណាដែលជាសភាព និងតំលែនៃការលូតលាស់រីកចំរើន ខ្ពង់ខ្ពស់ ថែ្លថ្នូរក្នុងការរស់នៅរបស់មនុស្សក្នុងសង្គម ដែលប្រកបទៅដោយរបៀបរៀបរយមានគ្រឿងសំភារៈប្រើបា្រស់ គ្រប់គ្រាន់មានជំនឿ ចំណេះ ដឹងគ្រប់បែបយ៉ាងដើម្បីសែ្វងរកនូវសេចក្កីសុខ ។ ២ និយមន័យតាមទស្សនៈ អរិយធម៌ គឺសំគាស់ទៅលើការរីកចំរើនលូតលាស់នៃជនជាតិណា មួយដែលផ្ទុយនឹងភាពព្រៃផ្សៃ និងមានស្ថាប័នទ្រទ្រង់ច្បាប់ និងការរស់នៅរបស់មនុស្សប្រកបដោយសុខសន្ដិភាព។ក្នុងន័យទាំងពីរខាងលើ យើងអាចបង ...

                                               

បទពង្សាវតារខ្មែរ

បទពង្សាវតារខ្មែរ ជាស្នាដៃរបស់ សាស្រ្តាចារ្យនួនកន នៃសកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ និពន្ធនៅថ្ងៃទី ១២ខែកញ្ញា ១៩៥៨ អត្ថន័យក្នុងបទនេះ មានលក្ខណៈជាតិនិយម ដោយបានទូន្មានយើងគ្រប់គ្នាឲ្យយល់ដឹងពីសាវតារ និងវប្បធម៌ដ៏រុងរឿងរបស់យើងកាលពីសម័យមហានគរដែលបានផ្សព្វផ្សាយរហូតដល់ចុងបូព៌ា។ បទនេះក៏បង្កប់មនោសញ្ចេតនាស្នេហាជាតិ បណ្តុះគំនិតជាតិនិយម និងបង្ហាញពីមោទនភាពដែលបានកើតមកជាកូនខ្មែររស់នៅលើទឹកដីអាណាចក្រខ្មែរ។ ជាងនេះទៅទៀតបទចម្រៀងនេះក៏បានដាស់សតិកូនខ្មែរគ្រប់រូបឲ្យងើបឡើង តាំងចិត្តឲ្យមុតមាំ ដើម្បីថែរក្សានិងលើកតម្កើនវប្បធម៌ជាតិខ្លួនឲ្យរុងរឿងដូចសម័យមហានគរ។​ ជាធម្មតា បទនេះត្រូវបានចាក់ផ្សាយនៅតាមវិទ្យុនៅពេលព្រឹកៗ ក៏ដោយជាត្ ...

                                               

វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ

វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ គឹជាគំរោងរបស់វិគីមេឌា។ វិគីភីឌា និងសព្វវចនាធិប្បាយ នៅលើអ៊ិនធឺណេត អាចឲ្យ អ្នកប្រើប្រាស់នៅលើ ពិភពលោកចូលរួមចំណែកបាន។ វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ អ្នកគ្រប់គ្នាពិតជា បានស្គាល់រួចមកហើយ នូវគេហទំព័រ km.Wikipedia.org។ វាគឺជាគេហទំព័រ ដែលអាចឲ្យ អ្នកប្រើប្រាស់សរសេរអត្ថបទផ្សេងៗ និងកែប្រែបានដោយសេរី។ បច្ចុប្បន្ននេះ វីគីភីឌាមានអត្ថបទជាច្រើនភាសា នៅលើពិភពលោក ហើយអ្វីដែលជាមោទនភាពជាបំផុតសម្រាប់ជនជាតិខ្មែរនោះគឺនៅលើគេហទំព័រមួយនេះក៏មានជាភាសាខ្មែរយើងផងដែរ។ វីគីភីឌាជាភាសាខ្មែរ ជាគេហទំព័រមួយក្នុងចំណោម គេហទំព័រទាំងអស់ដែលមានប្រយោជន៍ និង មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជាសម្រាប់ម ...

                                               

របាំខ្មែរ

របាំខ្មែរគឺជាសិល្បៈនៃការរាំដែលបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ ទាំងអស់ដែលមានច្រើនបែបសណ្ឋានទៅតាមតំបន់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា របាំខ្មែរ​មានទាំងអស់ចំនួន ៨២ របាំ និងរបាំខ្សែររឿងមានចំនួន ៣៥ របាំ ។ របាំដែលរស់ឡើងវិញមានចំនួន ៥៤ របាំ និង​ បាត់បង់ចំនួន ២៨ របាំ របាំខ្សែររឿងដែលរស់ឡើងវិញមានចំនួន ២១ របាំ និង របាំខ្សែររឿងដែលបាត់បង់មានចំនួន ១៤ របាំ ។ ហើយរបាំដែលអស្ចារ្យរបស់ខ្មែរគឺ៖ របាំព្រះរាជទ្រព្យ របាំដែលត្រូវបានគេចុះក្នុង​បញ្ជី​សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ របស់​ពិភពលោក នៅថ្ងៃ​ទី៧ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៣ ។

                                               

គែន

គែនគឺជាឧបករណ៍សិល្បៈមួយប្រភេទ ដែលជនជាតិទាំងអស់នៅតំបន់ខ្ពង់រាប និងវាលទំនាបនៅតែពេញនិយមរាប់សតវត្សរ៍មកហើយ ។ រីឯនៅប្រទេសជិតខាងដូចជាប្រទេសថៃ លាវ និងវៀតណាម ក៏ប្រើឧបករណ៍សិល្បៈប្រភេទនេះដូចគ្នាដែរ ដែលអាចមានមនុស្សខ្លះយល់ច្រឡំថា គែនជាឧបករណ៍សិល្បៈ របស់ជាតិសាសន៍របស់គេទៅវិញ។ តាមការស្រាវជ្រាវ អំពីប្រភពវប្បធម៌ គេពុំអាចផ្តាច់ទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្មែរដែលរស់នៅតាមវាលទំនាបចេញពីខឿនវប្បធម៌រួមនៃកុលសម្ព័ន្ធខ្មែរលើបានឡើយ ព្រោះខ្មែរវាលទំនាប និងកុលសម្ព័ន្ធខ្មែរ បានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធពុំអាចផ្តាច់ចេញបានទាំងវប្បធម៌ ពូជសាសន៍ និងប្រភេទឈាមរួមថែមទៀតផង។ គែនជាឧបករណ៍សិល្បៈ របស់កុលសម្ព័ន្ធ ដែលពួកគេមានដើមកំណើតចេញពីវប្បធម៌ និងអរិ ...

                                               

ខេត្តបាត់ដំបង

ខេត្តបាត់ដំបង គឺជាខេត្តមួយនៅភាគពាយ័ព្យនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ខេត្តបាត់ដំបង មានទីប្រជុំជនធំនៅក្រុងបាត់ដំបង។ ខេត្តបាត់ដំបងមានព្រំប្រទល់ ខាងជើងជាប់ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខាងកើតជាប់ខេត្តសៀមរាបនិងបឹងទន្លេសាប ខាងត្បូងជាប់ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខាងលិចជាប់ខេត្តប៉ៃលិននិងខេត្តច័ន្ទបុរី។

                                               

សុខគឹមហេង

អប្សរា កំណែផ្នែកចុងក្រោយ ភ្នំសុពណ៌កាលី សត្វករវិក ព្យញ្ជនៈខ្មែរត អត្ថន័យខ្លែងឯក យល់ដឹងអំពីទង់ព្រលឹងជាតិខ្មែរ ព្រះសីវៈ សក័ សារមន្ទីរទួលស្លែង ប្រស្នានៃការគោរពទិសធំទាំង៦ បណ្តាសាគ្រុឌ អសង្ខេយ្យ ព្រះវិស្ណុ ល្ខោន នមោពុទ្ធាយ ប្រជុំភាសិតថ្មីៗ សួនកំណាព្យ មករ_រាហ៊ូ_យក្ស វិទ្យាល័យនៅកម្ពុជា ខែចន្ទគតិ_និង_សូរិយគតិ ប្រវត្តិគ្រុឌស្អប់នាគ ក្បឿងខ្មែរ របាំប្រពៃណី ព្យញ្ជនៈខ្មែរ សាស្រ្ដាល្បើកថ្ងៃសៅរ៍ ភ្នំនៅកម្ពុជា ថ្នាំចំរើនព្រះជន្មពីបុរាណ ទិស សាស្រ្ដាថ្ងៃសុក្រ សូត្រ_សំពត់ហូល_ផាមួងខ្មែរ ដួងកែវកំណើតឆ្នាំទាំង១២ នាគខ្មែរ_និង_នាគសាសនា ព្រះព្រហ្ម ប្រវត្តិទេពនិករការពារទិសទាំង៨ ផ្កាឈូកខ្មែរ ខ្យល់ ចំណាត់ក្រុម ទំព័រគំរ ...

                                               

ការ​ប្រើ​ប៉ឹង​នា​សម័យ​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត

ដូច​ពោល​ខាងលើការ​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​ជនជាតិ​ ខ្មែរលើ​បានបង្ហាញ​ឱ្យដឹង​តាមរយៈ​ឯកសារ​ជាច្រើន​ថា មានអាយុកាល​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ​មកហើយដែលជា​ការឆ្លុះបញ្ចាំង​ឱ្យដឹងថាភាពចំណាស់​ នៃ​ប្រពៃណី​ស្លៀក​ប៉ឹង​មិន​ចាញ់​ជនជាតិឯទៀតៗឡើយ ។ តាមរយៈ​ភស្តុតាង​រូបភាព និង​ឯកសារ​ជាច្រើន​នាពេលថ្មីៗនេះ​ទៀត​បានបញ្ជាក់​ឱ្យដឹងថា ប្រពៃណី​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​ជនជាតិ ខ្មែរ​ត្រូវបាន​សំអាង​លើ​គំនូរ​ពណ៌នា​កាលពី​សម័យ​លោហធាតុ​ដែល​គេ​បាន​រកឃើញ​ នៅក្នុង​ខេត្ត​នគររាជ​សីមា​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​សព្វថ្ងៃនេះ រួមទាំង​ចម្លាក់​ធ្វើ​អំពី​សំរឹទ្ធ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ខ្មែរ​យើង​ផងដែរ ។ ភស្តុតាង​ខាង​បុរាណវត្ថុវិទ្យា​ទាំងអស់នេះត្រូវបាន​ចាត់ទុកថា​ជា​សមិទ្ធផល​ សង្គម​ខ្មែរ​ប ...

                                               

ការ​សាក់​លើ​ខ្លួន​ប្រាណ​នៃ​ជនជាតិ​ខ្មែរ

នៅ ​ចុង​សម័យ​ថ្ម​រំលីងនិង​ដើម​សម័យ​លោហធាតុ គឺជា​សម័យកាល​មួយ​ដែល​បុព្វការី​ជន​ខ្មែរ​រស់នៅ​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ​កសិករ​នៅឡើយ បាននិយម​ការ​សាក់​លើ​ខ្លួនប្រាណ​រួចទៅហើយ ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ពួកគេ​ក៏​ចេះស្លលោហធាតុ​សម្រាប់ធ្វើ​ឧបករណ៍ ប្រើប្រាស់​ក្នុងសង្គម និង​បានទទួល​នូវការលូតលាស់​ខាង​វប្បធម៌​គ្រប់​វិស័យ​ទៅហើយ ។ ប៉ុន្តែ​គេ​ត្រូវ​រង់ចាំ​ដល់​ស.វ​ទី ៣-២មុន​គ.ស ទើប​មានការ​កត់ត្រា​ដោយ​ជនជាតិ​ចិន​អំពី​ការ​សាក់ ការ​ស៊ី​ម្លូ​ស្លា ការប្រើ​ធ្នូរបស់​បុព្វការី​ជន​ខ្មែរ​ដែល​នា​ជំនាន់​នោះ​នៅ​ស្លៀក​ប៉ឹង និង​លែងខ្លួន​នៅឡើយ ។ សូមបញ្ជាក់ថា នៅទីនេះ​ជនជាតិ​នៃ​ភូមិភាគ​ខាងត្បូង​សម្រាប់​ចិន គឺ​សំដៅទៅលើ​កុលសម្ព័ន្ធ​នានាដែល​ក្នុងនោ ...

                                               

ជំនឿ​លើ​ខ្នាយ​តាន់​ជ្រូក​ព្រៃ​របស់​ខ្មែរ

ប្រជាជន​ខ្មែរ​រស់នៅក្នុង​ខេត្ត​ នានា​នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ រួមមាន​ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ ក៏​ដូចគ្នា​នឹង​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ដែល​រស់នៅក្នុង​ខេត្ត​សុ​រិ​ន្ទ្រ ស៊ីសាកេត និង​បុរីរម្យ ​ក្នុងប្រទេស​ថៃនាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះដែរ ពួកគេ​នៅតែ​មានជំនឿថា ខ្នាយ តាន់​របស់​ជ្រូកព្រៃ គឺជា​វត្ថុ​ស័ក្តិសិទ្ធិ​ដែល​នាំមក​នូវសិរី​មង្គល និង​សេចក្តីសុខចម្រុងចម្រើន ។ ជំនឿ​លើ​ខ្នាយតាន់​ជ្រូកព្រៃ​ក៏​កើតមាន​ទៅដល់​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ភាគតិច​ដែល​រស់ ​នៅតាម​ច្រករបៀង​នៃ​ព្រំដែន​ខ្មែរ-លាវ​ផងដែរ ។ ជនជាតិ​ខ្មែរលើ​ទាំងនេះមានដូចជា​ពួក​ទំ​ពូន ព្នង និង​ស្ទៀង​ជាដើម ដែល​ភាគច្រើន​នៃ​ពួកនេះ​ពាក់​ខ្នាយតាន់​ជ្រូកព្រៃ​ជាប្រចាំ​ថ្ងៃ ...

                                               

ថ្ម​គោល​បញ្ឈរ​ពិសិដ្ឋ

ថ្មគោល​បញ្ឈរ​ពិសិដ្ឋ មកទល់នឹង ​ពេលនេះ​មិនទាន់មាន​ការស្រាវជ្រាវ​ហ្មត់ចត់​ណាមួយ​អំពី​ថ្មគោល ឬ​បង្គោល​ថ្ម​ដែល​គេ​បញ្ឈរ​ដើម្បី​មូលហេតុ​សាសនានា​សម័យ​បុ​រេ​ប្រ​វ​តិ្ត​ សាស្ត្រ ។ សូមជម្រាបថា​ ថ្មគោល​នេះ​មាន​ឈ្មោះថា មែន​ហៀរ នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ហើយ​មាន​លក្ខណៈ​ជាស​កល ។ ការរកឃើញ​នូវ​ថ្មគោល​ជាច្រើន​នៅ​ត្រា​និ​ញ ប្រទេស​លាវ និង​ប្រទេស​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន បានឱ្យដឹងថា វប្បធម៌​ថ្មគោល​ជា​ផ្នែក​មួយ​ខាងស្ថាបត្យកម្ម​ថ្ម​ដែល​បាន​សាងសង់ឡើង​ដោយ​ បុព្វការី​ជន​ខ្មែរ​យ៉ាង​ប្រាកដ ។ នៅ ​ម្តុំ​មេមត់​ គេ​បាន​រកឃើញ​ថ្មគោល​មួយ​នៅ​ចំ​កណ្តាល​ភូមិ​មូល​មួយ តែមាន​លក្ខណៈ​ជា​ពុទ្ធ​និយម​ទៅវិញ ព្រោះ​មាន​រាង​ជា​ផ្កាឈូក​នៅ​ផ្នែក​ខាងលើ ។ ដូច ...

                                               

ទេព​អប្សរ​នៅ​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​ មាន​រូប​រាង​ដូច​ស្រ្តី​ខ្មែរ​លើ

ចាប់តាំងពី ​សម័យ​ទំនើប​បាន​ឈាន​មកដល់ ទម្លាប់​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​ជនជាតិ​ខ្មែរលើ ជាពិសេស​របស់​ស្ត្រី​ខ្មែរដែល​មានមក​តាំង តែ​ពី​សម័យ​បុ​រេ​អង្គរ និង​អង្គរ ក៏​ត្រូវបាន​បោះបង់ចោល​បន្តិចម្តងៗ ។ តែ​នៅសម័យអង្គរ​ សម្ព័ន្ធភាព​វប្បធម៌​រវាង​ខ្មែរ និង​កុលសម្ព័ន្ធ​ខ្មែរលើ​មាន​ភាពជិតស្និទ្ធ​នឹង​គ្នា​ជាទីបំផុត ។ អ្វីមួយ​ដែល​ចម្លាក់​បុរាណ​បានបង្ហាញ​បញ្ជាក់ប្រាប់ គឺ​ក្នុង​បរិបទ​សង្គម​វប្បធម៌​នេះហើយ​ដែល​ចម្លាក់​ស្រី​របាំ ឬ​ស្រី​ទេពអប្សរ​ចំនួន​ជាង ១៥០០ ត្រូវបាន​ឆ្លាក់​លម្អ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត​គួរឱ្យ​ចង់​គយគន់​ជា​អនេក ។ វត្តមាន​របស់​ស្រី​របាំ​ទាំងនោះ ពិតជា​ធ្វើឱ្យ​យើង​ស្គាល់​នូវ​បរិយាកាស​សង្គម​វប្បធម៌​ខ្មែរ ...

                                               

ប៉ឹង​បុរស​នា​សម័យ​អង្គរ

មាន​ភ័ស្តុតាង​មួយចំនួន​ដែល​យើង​អាច​នឹង​លើក​យកមក​បង្ហាញ​ពី​ភាពចំណាស់​របស់ ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​ស្លៀក​ប៉ឹងដូចជា​ចម្លាក់​នៅ​ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ ប្រាសាទអង្គរវត្ត និង​ប្រាសាទបាយ័ន​ជាដើម ។ ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ​ ជា​ភ័ស្តុតាង​ជាក់ស្តែង ហើយ​អ្វីមួយ​ដែល​នឹកស្មាន​មិន​ដល់ គឺ​ព្រះបាទ​ជយ​វ័រ្មន​ទី ៧ ដែលជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដ៏​ខ្លាំង​កប់​កំពូល​ស្ថាបនិក​ប្រាសាទបុរាណ​រាប់រយ​ ក្នុង​អតីត​ចក្រភព​កម្ពុជទេស ព្រះអង្គ​ក៏បាន​ស្លៀក" ប៉ឹង” ដូចជា​ប្រជារាស្ត្រ​ខ្មែរ​ទូទៅ​ដែរ ។ នេះហើយ​ដែល​សបញ្ជាក់​ឱ្យឃើញថា ទោះបីជា​ឥទ្ធិពល​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​របស់​ឥណ្ឌា​បាន​បោកបក់​មកលើ​សង្គម​ខ្មែរ​ ជំនាន់​នោះ​ក្តី ក៏​មិនអាច​លុបបំបាត់​នូវ​ប្រពៃណី​ស្លៀក​ប៉ឹ​រប ...

                                               

ប៉ឹង​ស្រ្តី​ខ្មែរ​លើ

នៅក្នុង​អត្ថបទ​មុននេះ​ យើង​បាន​រៀបរាប់​អំពី​ការ​ស្លៀក​ប៉ឹង​របស់​បុរស​នា​សម័យអង្គរ ​តែ​ក្នុង​ឯកសារ​នេះ យើង​នឹង​និយាយអំពី​ប៉ឹង​របស់​ស្ត្រី​ខ្មែរ​នា​សម័យអង្គរ​ម្តងវិញ ​ដោយ​លើកយក​នូវ​ភស្តុតាង​ថ្មី​មួយ​មក​បង្ហាញ ។ អ្វី​ទៅ​ដែល​ហៅថា​ប៉ឹង? ប៉ឹង​គឺជា​ក្រណាត់​ដែល​បងប្អូន​ខ្មែរលើ​ភេទ​ស្រី​ស្លៀក​ដើម្បី​បិទបាំង​នូវ​ កេរ្តិ៍ខ្មាសរបស់ខ្លួន ។ ពោលគឺ​សម្លៀកបំពាក់រ​បស់បង​ប្អូន​ខ្មែរលើ​មួយ​ប្រភេទ ។ ប៉ឹង​ស្ត្រី​មាន​លក្ខណៈ​ដូចជា​ប៉ឹង​របស់​បុរស​ដែរ​តែ​ខ្លី​ជាង ហើយ​ជូន​កាល​មាន​ក្បាច់​ឆ្មារ​ល្អ​ប្រណីត​មិន​ខុសពីសំពត់​របស់​ស្ត្រី​ខ្មែរ ​នា​សម័យនេះ​ប៉ុន្មាន​ដែរ ។ ដូច​ប៉ឹង​បុរសដែរ ​ប៉ឹង​ស្ត្រី​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងយូរ​លង់ ...

                                               

ប្រពៃណី​ទង​ត្រចៀក​វែង​របស់​ទេព​អប្សរ

ទស្សនិកជន​ខ្មែរ​ដែល​បាន​អញ្ជើញ​ទៅ​ទស្សនា ​ប្រាសាទបន្ទាយស្រីនៅ​ខេត្តសៀមរាប​ បាន​ផ្តោតអារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង​ចំពោះ​សោភ័ណភាព​របស់​ស្រី​ទេពអប្សរ​បុរាណ​ ជាច្រើន​ដែល​បុព្វបុរស​របស់ខ្លួន​បាន​ឆ្លាក់​សម្រាប់​តុ​បតែង​ទេវស្ថាន ដែល​បាន​ស្ថាបនា​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ ៩៦៧ នៃ​គ.ស ពោលគឺ​នៅ​ពាក់កណ្តាល​ទី ២ នៃ​ស.វ​ទី ១០ ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទ​រាជេន្ទ្រ​វរ្ម័ន ។ ដើមឡើយ​បូជនីយដ្ឋាន​នេះ​មាន​ឈ្មោះថា ឥ​ស្វរ​បុ​រៈ ឬបូរី​នៃ​ព្រះ​ឥសូរ ។ ស្រី​ទេពអប្សរ​ទាំងនោះ ​ដែល​ឆ្លាក់​ក្នុង​ឥរិយាបថ​ឈរ​ក្នុង​ស៊ុម​កោង​ផ្តិត​លើប្រាសាទ​ថ្ម​មានទឹក​ មុខស្រស់ សុភាពរាបសា ទន់ភ្លន់ ញញឹម​ស្រស់ ហើយ​នៅ​ត្រចៀក​ដែល​យារ​ធ្លាក់​ដល់​ស្មា គេ​ឃើញ​មាន​ពាក់​គ្រ ...

                                               

ប្រពៃណី​លែង​ដើម​ទ្រូង​ទទេ​របស់​ស្ត្រី​ខ្មែរ

នៅតាម​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទខ្មែរ​បុរាណ​នា​សម័យ ​បុ​រេ​អង្គរ និង​អង្គរ គេ​ឃើញ​មាន​ចម្លាក់​បុរាណ​ជាច្រើន ដូចជា​ព្រះ​ទេពី ស្រី​រាំ ឬទេពអប្សរ ព្រមទាំង​ប្រជានុរាស្ត្រដែលមាន​ឋានៈ​ខ្ពង់ខ្ពស់​ជាទីបំផុត ឬក៏​ឋានៈ​ទាប​ស្ថិតនៅក្នុង​ឥរិយាបថលែង​ទ្រូង​ទទេដូចៗគ្នា​ដែរ ។ ឧទាហរណ៍​ដ៏​ជាក់ស្តែង​មួយ គឺថា​បើ​យើងក្រឡេកមើល​ចម្លាក់​ព្រះ​នាង​ម្ចាស់​ក្ស​ត្រី​ឥន្ទ្រ​ទេវី ​ដែលជា​ព្រះ​ជាយា​របស់ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដ៏​ខ្លាំងពូកែ​កប់​កំពូល គឺ​ព្រះបាទ​ជយ​វ័រ្មន​ទី ៧ យើង​នឹងសម្គាល់​ឃើញថា ព្រះ​នាង​ក៏​ស្ថិតក្នុង​ឥរិយាបថ​ខ្លួន​ទទេ​ដែរ ។ ដោយឡែកតាមការ វិភាគ​រូបសំណាក​នា​សម័យ​នគរ​ភ្នំ​ពីស.វ​ទី ១ ដល់ទី ៧ និង​សម័យ​ចេនឡា​ពីស.វ​ទី ៧ ដល់ទី ៩ ...

                                               

ពិធី​បូជា​ក្របី

នៅលើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទបាយ័ន​ដែល​ព្រះបាទ​ជយ ​វ័រ្មន​ទី ៧ បាន​ស្ថាបនា​ឡើង​ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​ព្រះ​អ​វ​លោ​កេស្វរៈ​ដែលជា​ព្រះ​ ពោធិសត្វ​ដ៏​សំខាន់បំផុត​នៃ​លទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនា​មហាយាន​នៅ​ចុង​ស.វ​ទី ១២នៃ​គ.ស គេ​បានឃើញ​រូបចម្លាក់​បុរាណ​មួយ​យ៉ាង​ល្អ​ប្រណីត​បង្ហាញ​ពី​ការបូជា​ក្របី ។ ការបូជា​ក្របី​ជា​ពិធី ​បូជា​យ៉ាង​ធំ​បំផុត​សម្រាប់​មនុស្ស​ខ្មែរ​ជំនាន់​នោះ ជាពិសេស​សម្រាប់​មេទ័ព​ប្រារព្ធ​ឡើងមុនពេល​ចេញទៅ​សមរភូមិ ឬ​ទៅ​ច្បាំង និង​ឧទ្ទិស​ជូនចំពោះ​វិញ្ញាណ​ក្ខ័​ន្ធ​បុព្វបុរស​ដើម្បី​សុំ​នូវ​សិរី​មង្គល និង​ជ័យជំនះ​ទៅលើ​បច្ចាមិត្ត ។ ដូចនេះ ការបូជា​ក្របី​ក៏​ជា​ពិធី​ពិ​សិ​ដ្ឋិ​មួយ​ដើម្បី​ប្រមូល​កំលាំង​ថាមពល​ ប្រឈមមុ ...

                                               

ព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល

ទំនៀមស្ដេចច្រត់ព្រះនង្គ័លនៅកម្ពុជរដ្ឋ ទើបនឹងមានក្នុងសម័យនេះឬមានមកពីបុរាណកាល? តាមសេចក្ដីយល់របស់ខ្មែរដោយច្រើនថា មានមកអំពីបុរាណកាល ពិតមែនតែថារឿងស្ដេចច្រត់ព្រះនង្គ័លក្នុងសម័យនគរភ្នំហ្វូណនយសោធរបុរៈ ឯណោះមិនឃើញមានប្រាកដក្នុងព្រះរាជពង្សាវតារ ឬក្នុងសេចក្ដីកត់ហេតុឯណានីមួយៗ ទោះបីដូច្នោះក៏ត្រូវតែយល់ថា ទំនៀមស្ដេចច្រត់ព្រះនង្គ័លនោះ ធ្លាប់មានមកហើយជាប្រាកដ ដោយមានភស្តុតាងប្រាកដនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងច្បាប់ខ្មែរបុរាណជាគ្រឿងសំអាងខ្លះ ដូច្នេះគឺ ប្រាកដតាមប្រវត្តិសាស្ត្រថា ពួកជនដែលស្ថាបនាប្រទេសកម្ពុជាក្នុងជាន់ដើមនោះ គឺពពួកមនុស្សដែលចុះមកពីប្រទេសឥណ្ឌាភាគខាងត្បូងដូចយ៉ាងព្រះបាទកោណ្ឌញ្ញរាជ ដែលចិនហៅថាហ៊ុនទៀន ជាបឋម ...

                                               

មឈូស​ថ្ម​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម

យើង ​ឯកភាព​ចំពោះ​ទស្សនៈ​របស់លោក ប៉ាក​ម៉ាំង​ទី​យ៉េ និង​លោក ប័​រ​ស៊ឺ​លី​យេជុំវិញ​ផ្នូរ​កប់​សពសម័យ​បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅ​ភូមិ​ស៊ឺង​ឡុ​កឯ​ទឹកដី​កម្ពុជា​ក្រោមដែលថា​ជា​សំណង់​ស្ថាបត្យកម្ម​ថ្ម​ ពិតប្រាកដ​មួយ ។ សូមជម្រាបថាផ្នូរ​ថ្ម​សម្រាប់​បុព្វការី​ជន​ខ្មែរ​មាន​អាយុ​ត្រឹមតែ​រវាង ២៥០០ ទៅ ៣០០០ ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ ។ សូមជម្រាបថាការសាងសង់ ​ត្រូវបាន​ធ្វើឡើង​ដោយ​ការយក​ផ្ទាំង​ថ្មធំៗមក​បន្តុប​លើ​គ្នា​ជា​រាង​ក្តារ​ មឈូស ហើយ​ដើម្បីឱ្យ​ល្បក​បណ្តោយ​នៃ​សាច់​ថ្មដែល​គេ​ដាក់​គង​លើ​គា្ន​នោះ​បន្ស៊ី​ ភ្ជាប់​គា្ន គេ​ពិតជា​បាន​ប្រើ​បាយអរដូច​ករណី​ប្រាសាទ​នា​សម័យ​បុ​រេ​អង្គរ​អ៊ីចឹង ។ បន្ថែម ​លើ​ព័ត៌មាន​ដ៍​សំខាន់​នេះ យើង​អាច​ ...

                                               

យាយ ម៉ៅ

យាយម៉ៅ ឬ លោកយាយម៉ៅ ជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុងភ្នំពេញ ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងល ...

                                               

វប្បធម៌​​ទីក្រុង​ភូមិ​ជា​រាង​មូល និង ពង​ក្រពើ​នៅក្រែក កំពង់​ចាម

ភូមិ ​មូល​លេខ ១៥ នៅ​ក្រែក ខេត្តកំពង់ចាម វប្បធម៌​ភូមិ​មូល​បាន​ចាប់បដិ​ស​និ្ធ​ឡើង​នៅ​ចុង​សម័យ​នព្វ​សិលា ៥០០០-១៥០០ ឆ្នាំមុន​គ.ស ។ វប្បធម៌​នេះ​បាន​បន្ដ​រហូតដល់​សម័យ​លោហធាតុ រហូតដល់​ដើម​ស.វ​ទី ១ នៃ​គ.ស គឺ​លំនៅដ្ឋាន​របស់​សហគម​ន៍​ខ្មែរ​ដើម​ទាំងនោះ​ហើយ ដែល​សម័យ​ប្រ​វ​តិ្ត​សាស្ត្រ​បុរី ធំៗមួយចំនួន​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ក្រោម​ឥ​ទិ្ធ​ពល​នៃ​វប្បធម៌​កិ្ល​ង្គ ។ តាមពិតមួយ​ភាគ​ធំ​នៃ​ភូមិ​មូល​ត្រូវបាន​បោះបង់ចោល​ដោយសារ​ធម្មជាតិ​មិន​ អំណោយផល ។ ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​នៃ​វប្បធម៌​ភូមិ​មូល​នៅ​កម្ពុជា​ដោយ​លោកបារី​ស ម៉ា​លើ​រ៉េ និង​ការសិក្សាថ្មីៗដោយ​និស្សិត​នៃ​មហាវិទ្យាល័យ​បុរាណ វិទ្យា​ជំនា​ន់ទី ៦ បានឱ្យដឹងថា ជនជាតិខ្មែ ...

                                               

សករាជ

សករាជ​ ​ មាន​ពាក្យ ស័កៈ និង រាជ ។ ស័កៈ ​មាន​ន័យ​ថា កាល​សម័យ ការ​រាប់​លំដាប់​ឆ្នាំ ។ រាជ ​មាន​ន័យ​ថា ស្ដេច ឬ​អច្ឆរិយ​បុគ្គល ។ សករាជ​ មាន​ន័យ​ថា ការ​រាប់​ថ្ងៃ​ ខែ ឆ្នាំ ឬ​យក​ត្រឹម​តែ​ឆ្នាំ​រៀង​មក ពី​ថ្ងៃ ឬ​ខែ ឬ​ឆ្នាំ ដែល​បុគ្គល​អស្ចារ្យ ឬ​ហេតុ​អស្ចារ្យ​ណា​មួយ ដែល​ជនានុជន​បាន​កត់​ត្រា​ទុក ។ នៅ​ក្នុង​កម្រង​អត្ថបទ​ប្រវត្តិវិទ្យាប្រទេសកម្ពុជាគេ​ឃើញ​មាន​ពាក្យ​ពុទ្ធ​សករាជ និង​គ្រិស្ត​សករាជ ។

                                               

សម្លៀក​បំពាក់​ខ្មែរ​នា​សម័យ​បុរេ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ឆ្លងកាត់ ​រយៈកាល​ជិត​មួយ​សតវត្ស​ទៅហើយ មតិ​មហាជន​បារាំង និង​ខ្មែរ​មួយចំនួនធំ​នៅតែ​ជឿថា គឺ​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ទេ ដែល​បាន​បង្ហាត់បង្រៀន​ខ្មែរ​ឱ្យ​ចេះ​ស្លៀកពាក់​ចាប់តាំងពី​ដើម​ស.វ.ទី ១ នៃ​គ.សមក ​ព្រោះថា​មុននេះ ខ្មែរ​ដើរ​ស្រាត​លែងខ្លួន​ទទេ ។ តាមពិត ទៅ ការអះអាង​នេះ គឺ​បណ្តាលមកពី​ការ​សំអាង​ទៅលើ​កំណត់ហេតុ​ចិន​ស្តីពី​ឥណ្ឌា​រូបនីយកម្ម​នៃ​ ប្រទេស​កម្ពុជា​បុរាណ គឺ​នគរ​គោកធ្លក​ ដែល​ចិន​បានឱ្យ​ឈ្មោះថា ហ្វូណន ឬ នគរ​ភ្នំ នោះ ។ ជា​ភស្តុតាង​នៃ​ការអះអាង គេ​ក៏បាន​លើកឡើង​ដោយយោង​លើ​កំណត់ហេតុ​ចិន ​ខាងលើនេះ​ថា គឺ​ព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន ទេ ដែល​បាន​យក​សំពត់​មក​ស្លៀក​ឱ្យ​ប្រពន្ធ​របស់​ទ្រង់ជា​លើកដំបូង​បង្អស់ គឺ​ព្រះ​នាង លីវ យី រ ...

                                               

អប្សរា

អប្សរាម្នាក់ ជា​ព្រលឹង​ ដួង​វិញ្ញាណ​ស្ត្រី នៃ​ពពក និង​ទឹក ក្នុង​ជំនឿ​ហិន្ទូ និង ពុទ្ធសាសនា។ អប្សរា​ជា​ភាវៈ​អរូបី ពួក​គេ​លេច​ចេញ​មក​ជា​ស្ត្រី​ក្មេង​ មាន​រូបសំរស់​ស្អាត ដែល​មាន​ភាព​ប៉ិន​ប្រសប់​ក្នុង​សឝិល្បៈ​របាំ។ ពួក​គេ​ជា​ភរិយា​របស់ពួក គំធវ៌ ជា​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​ព្រះ​ឥន្ទ្រ។ ពួក​អប្សរារាំ​តាម​ភ្លេង​ដែល​លេង​ដោយ​ប្តី​របស់​ពួក​គេ ជា​ទូទៅ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​របស់​ព្រះ​អាទិទេព ដើម្បី​បន្ធូរ​អារម្មណ៍​របស់​ព្រះ​អាទិទេព​និង​ពួក​វីរបុរុឞ​ដែលបាត់​បង់​ កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ។ អប្សរា​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា អាច​ប្រែកាយ​បាន ហើយ​ជា​អ្នក​កំនត់​សំនាង​នៅ​ក្នុង​ល្បែង​ស៊ីសង។ ឧរ្វសី, មេនកា, រម្ភា និង តិលោត្តម ជា ...

                                               

ឧបករណ៏ភ្លេងខ្មែរ

ឧបករណ៏និងភ្លេងខ្មែរ ខ្មែរជាជាតិសាសមួយដែលមានភាពវ័យចំនាស់ជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៏ សូម្បីតែវប្បធម៌ក៏ត្រូវបានមនុស្សម្នាស្កាល់ជា លក្ខណៈសកលដែរ។ ព្រមជាមួយគ្នានេះដែរសិល្បៈស្ថាបត្យកម្មដែលប្រកបដោយទេពកោសល្យច្នៃប្រឌិត ខ្មែរក៏មាន សិល្បៈតូរ្យតន្រ្តីរបស់ខ្លួនដែលបានថែរក្សាគងវង្សស្ថិតស្ថេរចេកាលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។