Back

ⓘ ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ




                                               

ខេត្តសុខោទ័យ

ខេត្តសុខោទ័យ ជាអាណាខេត្តរបស់អាណាចក្រនគរភ្នំ ឬហ្វូណន បន្តមកដល់ អាណាចក្រចេនឡា រួចបន្តមកដល់ អាណាចក្រខ្មែរ លុះមកដល់ ចុងអាណាចក្រអង្គរ ក្រោយរាជ្យព្រះបាទព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ ឆ្នាំ ១១៨១ ដល់ ១២១៨ នគរខ្មែរចាប់ផ្ដើមចុះខ្សោយ នៅក្នុងរាជ្យព្រះបាទព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ក្នុងខណៈនោះសុខោទ័យចង់បំបែករដ្ឋមាន ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ ដែលថៃហៅថា ពុក ឃុន ជាអ្នកគ្រប់គ្រងនាគ្រានោះ។ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា នៅ​ក្នុង​រវាង​ឆ្នាំ​១២៣០ មេទ័ព​ថៃ​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហ្វា មឿង ដែល​ធ្លាប់​ជា​មេទ័ព​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ គឺ​ព្រះបាទ​ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ បាន​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ដណ្តើម​អំណាច​ពី​អភិបាលខេត្ត​ខ្មែរ នៅ​ស្រុក​សុខោទ័យ ហើយ​បន្ទាប់​មក​ ...

                                               

ខេត្តធនបុរី

​ ខេត្តធនបុរី អតីតកាលជាអាណាខេត្តរបស់ខ្មែរ ដែលបានបាត់បង់ទៅសៀមនៅ សតវត្សទី១៧ ដល់ សតវត្សទី១៨។ បើតាមឯកសារសៀមបានសរសេរថា អាណាចក្រធនបុរី មានស្តេចសោយរាជ្យតែមួយអង្គគឺ ព្រះចៅតាក់ស៊ីន ដែលឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ១៧៦៧ ដល់ ឆ្នាំ១៧៨២។ រួចបានផ្លាស់រាជាធានីទៅ ក្រុងថេបក្រុងទេពមហានគរ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះជាទីក្រុងបាងកក។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃសៀម ផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះទៅជា ខេត្តឈុនបូរី។ តាមឯកសារសៀមបានបញ្ជាក់ថា អាណាចក្រធនបុរី មានរាជ្យវង្សសោយរាជ្យតែ ១អង្គគឺ ព្រះចៅ តាក់់ ស៊ីន ពីឆ្នាំ១៧៦៧ ដល់ ១៧៨២។ ដែលឯកសារថៃបានកាឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រថា នគរធនបុរី ជានគរសៀមដែលគ្រប់គ្រងដោយខ្លួន ហើយបានរៀបរាប់បន្តថានៅសម័យនោះមកដល់ប្រទេសកម្ពុជាបច្ចប្បន្ន នេ ...

                                               

ខេត្តសុរិន្ទ

​ ខេត្តសុរិន្ទ គឺជាខេត្តខ្មែរដែលចំណុះអោយសៀមក្នុងអំឡុង សតវត្សទី១៦ ដល់ សតវត្សទី១៩។ បច្ចុប្បន្នប្រទេសថៃសៀម បានប្ដូរឈ្មោះទៅជា ខេត្តសូរិន្ទ ដែលបញ្ចូល ខេត្តសុរិន្ទ និងខេត្តសង្គឹតខេត្តសិង្គារ ក្លាយជាខេត្តសូរិន្ទនេះ។ ខេត្តសុរិន្ទ កាលដើមឡើយជាដែនដីនៃ អាណាចក្រខ្មែរ ហើយខេត្តនេះជាខេត្តដែលសំបូរទៅដោយសត្វដំរី។ គ្រាដែលមានអ្នកទ្រមាក់ដំរី ខ្មែរ គួយ លាវ។ ថាតំបន់នេះសំបូរដំរីដឹងបានដឹងលឺដល់ព្រះរាជា ទ្រង់ក៏ចាត់ មេទ័ពខ្មែរឈ្មោះ សុរិន្ទភក្ដី ចេញទៅទាក់ដំរីនៅឯខេត្តសុរិន្ទនេះក៏បានជួបប្រទះនឹងសត្វដំរីស។ រួចក៏បានស្ទាក់ចាប់មកថ្វាយព្រះរាជា ព្រះរាជាក៏ចាត់តាំង អោយមេទ័ពសុរិន្ទភក្ដី កាន់កាប់ និងគ្រប់គ្រងខេត្តសុរិន្ទនេះតរៀងមករហ ...

                                               

ខេត្តអាចម៍ក្រពើ

ប្រវត្តិសាស្ដ្រ "ខេត្តអាត់តះពើ" "ແຂວງອັດຕະປື" ឫខេត្តអាចម៍ក្រពើទាក់ទងប្រវត្តិសាស្រ្តស្ដេចខ្មែរនិងស្ដេចលាវមានប្រវត្តិឈ្មោះដូចគ្នា​ "ខេត្តអាត់តះពើ" "ແຂວງອັດຕະປື" ជាខេត្តមួយរបស់សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិតឡាវ មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តរតនៈគិរីរបស់ខ្មែរ ។ ឈ្មោះរបស់ខេត្តនេះត្រូវបានគេយល់ថាអាចមានប្រភពមកពីភាសាខ្មែរ ឬក្រុមភាសាខ្មែរមន ដែលចេញមកពីពាក្យថា អាចម៍ក្របី ឬអាចម័ក្របឺ ។ សម្រាប់ការយល់ឃើញគួរតែមានប្រភពមកពីពាក្យថាអាចម៍ក្រពើ​ព្រោះឈ្មោះរបស់ខេត្តនេះធ្លាប់មានឃើញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ នៅពេលបែកបន្ទាយលង្វែក ដែលពេលនោះស្តេចខ្មែរគឺ​ស្តេច​ជ័យជេដ្ឋា ឧបរាជចៅពញ្ញាតន់ និង​ព្រះបិតា​គឺព្រះសត្ថា បាន រត់ភៀសព្រះកាយទៅដល់ខេ ...

                                               

ខេត្តអយុធ្យា

​ ខេត្តអយុធ្យា គឺជាអាណាខេត្តរបស់ អាណាចក្រខ្មែរ សម័យអង្គរ ដែលកកើតឡើងនៅពាក់កណ្ដាល ស.ត.វទី១៤ អំឡុងឆ្នាំ ១៣៥០ ដល់ ១៣៥១។ រាជធានីលពបុរីល្វបុរី ដែលមានក្សត្រគ្រងរាជ្យព្រះនាម នរិន្ទ្រវរ្ម័ន ជាបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាមួយព្រះនាងជ័យរាជទេវី ។ ប៉ុន្តែតាមប្រវត្តិសាស្ត្រថៃនិយាយពីក្រុងអយុធ្យា ថា ស្ថេចដែលបានកសាងក្រុងអយុធ្យា គឺ រាមាធិបតីទី១ រឺ ស្តេច អ៊ូ ថងឧទង នៅឆ្នាំ១៣៥០ ដំណាលគ្នាខ្មែរដែរ ខេត្តឧទង ជាខេត្តខ្មែរនៅសម័យ អាណាចក្រខ្មែរ។ តែនៅចុងស.ត.វទី១៣ និង ដើមស.ត.វទី១៤។ ប៉ុន្តែតែរដ្ឋសុខោទ័យ កកើតនៅឆ្នាំ១២៣៨ ដល់ ១៣៤០។ បច្ចុប្បន្នថៃបានប្ដូេឈ្មោះទៅជា ព្រះនគរស្រីអយុធ្យា พระนครศรีอยุธยา វិញ។ ខេត្តអយុធ្យា ជាខេត្ត ...

                                               

សិទ្ធានរាជា

​ ព្រះបាទ សិទ្ធានរាជា រឺ សុទ្ធានរាជា គ.ស ១៣០៩-១៣៤៦ រជ្ជកាល គ.ស ១៣៤៥-១៣៤៦ ព្រះរាជ ​អភិសេក​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ ​១១​កើត ខែ​ផល្គុន​ ​ឆ្នាំរកា​ ​ព.ស​១៨៨៩, ម.ស ​១២៦៧, ច.ស​ ៧០៧ និង​ត្រូវជា​គ.ស​ ១៣៤៥។​ ព្រះ​សិទ្ធានរាជា​បាន​ទទួល​ព្រះ​បរម​នាម​ថា​ ​ព្រះបាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​សិទ្ធានរាជាធិរាជ​ ​រាមាធិបតី ។​ ​ព្រះ​អង្គជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​២៧។​ ​ព្រះ​អង្គ​គង់នៅ​មហានគរ​ដដែល។ មុន​នឹង​ឡើង​សោយរាជ្យ​ ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះរាជបុត្រ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​ព្រះលំពង្ស។ សោយរាជ្យ ​បាន​ប្រមាណ​៣​ខែ​ ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ធ្លាក់ខ្លួន​មានជំងឺឈឺ​ធ្ងន់ ​មើល​មិនជា​ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​បាន​ចូល​ទិវង្គតទៅ​ ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំច​ ​ព.ស ...

                                               

ល្ខោនខ្មែរ

ប្រវត្តិនិងដើមកំណើត សំរាប់សំគាល់ ល្ខោនខ្មែរ ត្រូវបានគេ ស្គាល់តាមរយៈការចារជាក្បាច់លោតនៅតាមជញ្ជាំង ប្រាសាទពីព្រោះពួកគេចង់បង្ហាញពីការឆ្លងកាត់ ជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ ដោយការចងចាំ និងការនិយាយតៗគ្នាពីមាត់មួយទៅមួយ។ ទ្រង់ទ្រាយ នៃសិល្បៈត្រូវបានបង្កើតឡើងមុនសម័យអង្គរ។ ល្ខោនខោល គឺជាល្ខោនដែលមានវ័យចំណាស់ជាងគេបំផុត និង មានការគោរពពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរបង្ហាញពីរបៀបវិន័យសង្គម រស់នៅនិងសាសនា ដែលផ្សារភ្ជាប់ពីទំរង់ល្ខោនខ្មែរ និងអ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនា។ ល្ខោនផ្សេងទៀតចាប់ផ្តើមក្រោយសម័យអង្គរ ដូចជាសម័យលង្វែក សម័យឧត្តុង្គ និងសម័យចតុមុខ បទភ្លេងល្ខោនដែលល្បីល្បាញបានចងក្រងឡើងដោយ ខ្សែរឿងជាច្រើន និងទេវកថា។ ប្រភេទនៃល្ខោនគឺសម្គាល ...

                                               

ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២

ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ សោយរាជ្យពីឆ្នាំ៨០២-៨៥០នៃគ.ស។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ព្រះអង្គជាប់រាជបុស្កេរាក្ស។ ព្រះអង្គបានរំដោះប្រទេសជាតិពីពួកជ្វា ហើយព្រះអង្គកសាងរាជធានីជាច្រើនកន្លែងដូចជា រាជធានីឥន្ទ្របុរៈ រាជធានីកុតិ រាជធានីហរិហរាល័យ រាជធានីអមរេន្ទ្របុរៈ និងរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌ត។ ព្រះអង្គបានបង្កើតពិធីទេវរាជ និងលើកតម្កើនព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទភ្នំគូលែន ប្រាសាទតោ ប្រាសាទអកយំ ប្រាសាទអារាមរោងចិន និងព្រះសិវលិង្គ។ ព្រះអង្គមានបុត្រមួយអង្គព្រះនាមព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣ ដែលបានសោយរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ព្រះអង្គសោយរាជ្យនៅក្នុងព.ស ១៣៤៥ ត្រូវនឹងឆ្នាំ៨០២នៃគ.ស ទ្រង់បានតាំងរាជធានីនៅភ្នំគូលែន ...

                                               

ខ្លែងខ្មែរ

ការលេងបង្ហោះខ្លែងប្រពៃណីខ្មែរ នៅតែជាការបង្ហាញមួយផ្សេង ទៀត នៃមរតកវប្បធម៌ដែលគ្មានរូបរាងរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។ ការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថា៖ ការលេងបង្ហោះខ្លែងមានជីវិត ប្រហែល៤០០ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ ដោយត្រូវបានអះអាង តាមការកត់ត្រាទាំងឡាយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរឿងព្រេង បូរាណខ្មែរគឺ រឿងធនញ្ជ័យ ដែលត្រូវបានគេជឿថាបាននាំយកខ្លែងទៅ ប្រទេសចិន។ ការលេងបង្ហោះខ្លែងត្រូវបានណែនាំជាថ្មី ជាមួយនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនានាផ្តួចផ្តើម ដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៤ ពិធីបង្ហោះខ្លែងត្រូវបានរៀបចំឡើងលើក ដំបូង ចាប់តាំងពីស្តេចអង្គឌួងចូលទិវង្គតក្នុងឆ្នាំ១៨៥៩។ ពិធីនេះត្រូវបានគេប្រារឰតៗរហូតនៅទី ក្រុងភ្នំពេញ ឆ្នាំ១៩៩៦, ...

                                               

អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យអាណាចក្រភ្នំ

ដំណើរវិវវត្តន៍នៃប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញថា​​ អាណាចក្រភ្នំបានទទួលឥទ្ធិពលឥណ្ឌាយ៉ាងខ្លាំងអស់ពីរលើក គឺមួយលើកនៅដើមគ.ស.ទី១​ និងមួយទៀតនៅដើអរិយធម៌មគ.ស.ទី៥។ តទៅទៀត​ យើងនឹងសាកល្បងគូសវាសរូបភាពសង្គមខ្មែរនៅសម័យនោះ ដោយពឹងផ្អែកលើឯកសារចិន និងសិលាចារឹក។ ឯកសារចិនជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថា មនុស្សនៅសម័យអាណាចក្រភ្នំមានសម្បុរខ្មៅ សក់រួញអង្គាដី​រូបច្រើនមិនសូវបាន។​ ពត៌មានប៉ុណ្ណោះអាចប្រាប់យើងពីលក្ខណៈនរវិទ្យារបស់ជនជាតិខ្មែរ-មនជាទូទៅ និងជាពិសេស របស់ជនជាតិខ្មែរយើងនេះផងដែរ។ ដែលចិននិយាយថា​មានសម្បុរខ្មៅ ក្តី រូបច្រើនមិនសូវបាន បើនិយាយប្រៀបធៀបទៅនឹងលក្ខណៈជនជាតិចិន។​ ប៉ុន្តែដោយកង្វះឯកសារជាភាសាខ្មែរនៅសម័យនោះ ទើបអក្នសិក្សាស្រាវ ជ្រា ...

                                     

ⓘ ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ

  • ប រវត ត យ ធ កម ព ជ ប រវត ត ស ដ ឋក ច ចកម ព ជ ប រវត ត ស ស ត រ អ ស អត ថបទប ប ស ដ វ ដ - ឈ នដ ល រ, ប រវត ត ស ស ត រ កម ព ជ គ រ ស ថ នប ព ម ពវ ស ថ វ យ ប លដ រ
  • ង រ ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ ទ ព រ ត រ ង ង រ ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ ទ - ត រ ង ង រ ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ ទ - ត រ ង ង រ ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ ទ ព រ
  • ត ងព ព លន មក ត បន អង គរក ម នត រ វប នគ ដ ក ជ រ ជធ ន ម ដងទ តន ទ ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ នគរវ ន ស រ ល វ សស ខ រ ស: Cambodia, Scholastic, ISBN 0 - 516 - 23679 - 2
  • ខ ម រ ន សម យម ន ប រវត ត ស ស ត រ ន ង ដ ម សម យ ប រវត ត ស ស ត រ មក វ ភ គ ស ក ស ដ ម ប បង ហ ញ ន វ ន រន តរភ ព ន ស ល កប ព ក ខ ម រ
  • historian n ប រវត ត វ ទ អ នកប រវត ត វ ទ យ អ នក ប រវត ត ស ស ត រ អ នកប រវត ត វ ទ history n ប រវត ត ស ស ត រ ប រវត ត វ ទ យ ប រវត ត Infanta n អ នកអង គម ច ស
  • ស រប ន ង ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ   ក ដ ច ជ ម ន ស ស ដ ម ដ ប ងៗ ផ ស ង ន អ ស អ គ ន យ ដ ច ជ ព យ មន ច ម ម ឡ យ ជ វ ព ក ខ ម រ ត រ វ ប ន រង ឥទ ធ ពល
  • ដល ជ ដ ន ក ក ល រ ងរ ង ប ផ ត របស ប រវត ត ស ស ត រ កម ព ជ ដ ល ព ធ ល ប ម ន មក ក ន ង ប រវត ត ស ស ត រ ជ ត ហ យ ដ ល ផ ត ម ឡ ង ដ យ ព រ ប ទ ជ យ វរ ម ន ទ
  • ជ ក រ ម ខ ម រ ឆ វ ងន យមរបបក ម ម យន ស ត ខ ម រវ តម ញ ចលន ខ ម រ បង ក តឡ ងដ យព កក ម ម យន ស តយ ន ចក រភព ខ ម រ ប រ ប រវត ត ខ ម រ ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ ព រ ខ ម រ ស ធ រណរដ ឋខ ម រ
  • ត ងព ម នដល ព លន រ ជ អ ណ ចក រឥណ ឌ ភ វ បន យកម មម យច ន ន ដ ចជ នគរមន ខ ម រ ន ង ម ឡ ប នគ រប គ រងត បន ទ ងន ព កថ ប នបង ក តរដ ឋផ ទ ល ខ ល នរបស ព
  • ភ ពរង ទ ក ខ ល ប ក ន ន ខ ម រ ប ន ជ បប រទ ឆ អ តឆ អន ខ ម រ គ រប រ ប គ ម នចង ទទ ល រសជ ត ល វ ង ជ រ ចត ន ស រជ ថ ម ម ដង ទ ត ឡ យ ប រវត ត ស ស ត រ សង គ រ ម ខ ម រ
  • ទ ប យ ង អ ច សន ន ដ ឋ នថ ព លយ ជ ឧបករណ ភ ល ង ដ បរម ប រ ណ ប ផ ត ន ខ នវប បធម អរ ប របស ជនជ ត ខ ម រ យ ង ម.ត រ ណ ប រវត ត ស ស រ ត វប បធម អរ យធម ខ ម រ
  • ន ងម ខង រន ស សន ប រវត ត ទ វ បអ ស អ ចន យ យថ ជ ស ណ ម យន ប រវត ត ស ស ត រ ច រ នត បន ឆ ន រន ដ ច ព គ ន អ ស ខ ងក ត, អ ស ខ ងត ប ង
  • ប រវត ត ស ស ត រ វ តណ មច ប ផ ដ មជ ង ឆ ន កន លងមកហ យ ជ យ ណ ស មកហ យទ ន ក ទ នងអន តរជ ត ជ ប រវត ត ស ស រ ត ដ ស ខ ន ប ផ ត របស ប រទ សវ តណ មគ ប រទ សច ន
                                               

វត្តភូ

ប្រាសាទវត្តភូ រាជធានីដែលកសាងនៅចេនឡា ដែលពីដើមមានឈ្មោះថា លិង្គបុរៈ ស្ថិតនៅលើភ្នំមានឈ្មោះថា លិង្គបវ៌ត កសាងដោយព្រះបាទភវវរ្ម័នទី១។ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ ត្រង់ ប្រាសាទវត្តភូ ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកចម្ប៉ាសាក់ ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ ប្រទេសឡាវ ។

Users also searched:

...
...
...