Back

ⓘ ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ




                                               

ព្រះពិស្ណុការ

ព្រះពិស្ណុការ ព្រះពិស្ណុការ៖ អាទិទេពខាងស្ថាបត្យកម្ម វិស្វកម្ម ទេព នៃព្រហ្មញ្ញសាសនា-ព្រហ្មញ្ញ សាសនា ក្នុងលទ្ធិព្រហ្មញ្ញសាសនា ទេពដែលទាក់ទងនឹងការសាងសង់ប្រាង្គប្រាសាទ គឺជាទេវតាមួយសំខាន់ ហេតុនេះព្រះអង្គត្រូវបាន ព្រាហ្មណ៍សាសនិកចាត់ទុកថាគឺជា ព្រះវិស្ណុគ្ម័ន ជាទេវតានៃស្ថាបត្យកម្ម ឬ ស្តេចស្ថាបត្យករដ៏ចំណាន។ ពាក្យវិស្ណុគ្ម័នជាភាសាសំស្រ្តឹត បានឲ្យ កំណើតទៅពាក្យខ្មែរយើងគឺ វិស្ណុការ ដែលមាននិយមន័យដូចគ្នា ។ ព្រះអង្គក៏ជាសិល្បករ និងជាយន្តការទាំងផ្នែកការជាង ជាទូទៅរបស់ទេវតា ហើយក៏ជាអ្នកផលិតគ្រឿងសព្វាវុធ ថ្វាយពួកទេវតាផងដែរ ។ គឺព្រះវិស្វករនេះហើយ ដែលបានផលិតអាវុធ ឈ្មោះគ្នីសាស្ត្រ និងបានបង្ហាត់បង្រៀនវិជ្ជាមួយឈ្មោះថា ...

                                               

ក្រុងអង្គរ

អង្គរ ជារាជធានីរបស់ចក្រភពខ្មែរដែលរីកចំរើនពីប្រមាណពីសតវត្សទី 9 ដល់សតវត្សទី 15 ។ អង្គរគឺជាក្រុងធំការគាំទ្រយ៉ាងហោចណាស់ 0.1% នៃប្រជាជនទូទាំងពិភពលោកក្នុងអំឡុង ឆ្នាំ​​ 1010-1220 នេះ។ ក្នុងទីក្រុងនេះមានប្រាសាទអង្គរវត្តមួយដ៏អស្ចារ្យដែលជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដ៏ពេញនិយមក្នុងចំណោមកន្លែងជាច្រើនទៀតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។​ ពាក្យអង្គរនេះបានមកពីសំស្ក្រឹត Nagara नगर មានន័យថា "ទីក្រុង" ។ សម័យអង្គរចាប់ផ្តើមនៅ​​ គស 802 នៅពេលដែលព្រះមហាក្សត្រហិណ្ឌូខ្មែរ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី II បានប្រកាសខ្លួនឯងជា "ព្រះមហាក្សត្រសកល" និង "ស្តេចអាទីទេព" ​ និងបានបន្តគ្រោងរាជ្យរហូតដល់ចុងសតវត្សទី 14, បានធ្លាក់ចូកក្រោមអធិរាជភាព​ នៃ អយុធ្យា​ ...

                                               

រចនាបថបាយ័ន

រចនាបថ​បាយ័ន គិតចាប់ពី ពាក់កណ្ដាល​ទី ១ នៃ​គ.ស.វ​ទី ១២ និង​ដើម​គ.ស.វ ទី ១៣ ដែលស្ថិតនៅក្នុង​រជ្ជ កាល​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៧ ។ ដែលមាន​រាជធានី​នៅ​អង្គរ ។ នៅក្នុង​រចនាបថ​នោះ ប្រាសាទ​រួមមាន ប្រាសាទតាព្រហ្ម ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រាសាទព្រះខ័ន ប្រាសាទនាគព័ន្ធ ។ ចេ​នា​បថ​បាយ័ន ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​បាន​ចុះ​អន់ថយ បន្ដិច​វិញ ព្រោះ​ប្រាសាទ​ទាំងឡាយ​ចើ​ន​ស្ថាបនា​ដោយ​ប្រញាប់ ព្រ​ញា​ល​ពេក ឯ​ថ្ម វិញ ក៏​ពុំ​សូវ​មាន​គុណភាព​ដូចសម័យមុនៗ ដែរ ។ ប្រាសាទបាយ័ន​ មាន​ប្លង់​ស្មុកស្មាញ ហើយ​រុះរើ​សាង​ឡើងវិញ ជាច្រើន​គ្រា។ លើកលែងតែ​ប្រាសាទបាយ័ន ដែលមាន​ប្លង​បែប​ជា​ប្រាសាទភ្នំ ក្នុង​រចនាបថ​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងឡាយ សុទ្ធតែ​សង់​នៅ​លើដី​រ ...

                                               

សិល្បៈ

ប្រវត្តិនៃសិល្បៈ ពាក្យ សិល្បៈ រឺ សិប្បៈ សំដៅយកកាងារផ្សេងៗជំនាញហត្ថកម្មគ្រប់បែបយ៉ាងដែលមាន សិល្ប៏ ​ពោលគឺធ្វើអោយមនុស្សចាប់ចិត្ត ចាប់អារម្មណ៏ចង់មើល ចង់ឃើញ ចង់ស្តាប់។ សិល្បៈមានច្រើនប្រភេទណាស់ ដូចជាសិល្បៈរបាំ ចំរៀង ភ្លេង ល្ខោន កុន ចំលាក់ គំនូរ សំណង់ សូនរូប ។ល។ ដោយសិល្បៈមានន័យទូលំទូលាយហើយច្រើនប្រភេទបែបនេះ យើងពុំបាន លើកយកមកអធិប្បាយអោយបានសព្វគ្រុបទេយើងគ្រាន់តែលើកយកតែលក្ខណៈសំខាន់ៗ​នៃសិល្បៈខ្មែរបូរាណខ្លះមកបង្ហាញប៉ុនណ្ណោះ។ ១.សញ្ញាណនៃស្ថាបត្យកម្ម ក.សម្ភារៈសំណង់និងវិវត្តន៏សំណង់ គេដឹងច្បាស់ថា សិល្បៈសំណង់ប្រាសាទបូរាណ​ខ្មែរតាំងពីសម័យហ្វូនណនមកម្ល៉េះហើយស្នាដៃសិល្បៈ​នេះចេះតែវិវត្តន៏ហូរហែមករហូតដល់សម័យបាយ័ន។ដើម ...

                                               

សិល្បៈខ្មែរសម័យបុរេអង្គរនិងអង្គរ

រចនាបថភ្នំគូលែន ពាក់កណ្ដាលទី១នៃស.វទី៩​ រចនាបថនេះស្ថិតនៅក្នុងរាជវង្សព្រះបាទជយ័វរន័ទី២ ដើមសតវត្សទី៩ ។ ដូចសមយ័មូនៗដែរ គេសង់ប្រាសាទអំពីឥដ្ឋនៅឡើយ ប៉ុន្តែគេនិយមសាងប្រាសាទភ្នំ ប្រាសាទមានរាងខ្ពស់ដូវភ្នំ រឺសាងនៅលើកំពូលភ្នំ ដើម្បីតំរូវទៅតាមពិធីទេវរាជ ក្នុងរាជ​ ព្រះបាទជយ័វរ័ន្មទី២​ ។ ១.រចនាបទព្រះគោ ភាគ៤ ចុងក្រោយនៃស.វ ទី៩ រចនាបទនេះស្ថិតនោក្នុងរាជ្យព្រះបាទឥន្រ្ទវរ័ន្មទី១ ក.ស ៨៧៧ឥ៨៨៩និងព្រះបាទយសោវរ័ន្មទី១ គ.ស ៨៨៩ឥ៩០០ ។ គេសាងប្រាសាទអំពីឥដ្ឋនៅឡើយ ប៉ុន្តែ​ គេកសាង ប្រាង្គជាច្រើននៅខឿនតែមួយ ព្រះគោលៃ ដើម្បីឩទ្ទិសចំពោះបុព្វបុរសមានព្រះមាតាបិតាជាដើម ។ ៣.រចនាបថបាខែងចុងសតវត្សទី៩-ដើមស.វទី១០ស្ថិតនៅក្នុងរាជ្យយសោវរន្ម័ ...

                                               

ទំនាក់ទំនងរវាងអរិយធម៌ខ្មែរនិងបរទេស

គំរោងមេរៀន ៖ ​ ១-ទំនាក់ទំនងទូទៅនៃអរិយធម៌ ២-ទំនាក់ទំនងអរិយធម៌ខ្មែរ និង បរទេស ៣-លក្ខណៈពិសេសនៃអរិយធម៌ខ្មែរ ៤-ទស្សនៈភាន់ច្រឡំ ៥-ទស្សនៈត្រឹមត្រូវ ១-ទំនាក់ទំនងទូទៅនៃអរិយធម៌ ក្នុងសង្គមមនុស្សការប៉ះទង្គិចគ្នា ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមករវាងជាតិសាសន៍មួយទៅនឹង ជាតិសាសន៍មួយផ្សេងទៀតតែងតែកើតមានឡើងជាធម្មតា ព្រមទាំងទទួលឥទ្ធិពលពីគ្នាទៅវិញទៅមក។ ដូចនេះគ្រប់ជាតិសាសន៍ពុំដែលមានអរិយធម៌សុទ្ធសាធតែឯងនោះឡើយ លើកលែងតែជាតិសាសន៍នោះ នៅឆ្ងាយពីគ្នា ហើយគ្មានការទំនាក់ទំនងគ្នា។ ២-ទំនាក់ទំនងអរិយធម៌ខ្មែរ និង បរទេស ខ្មែរមានអរិយធម៌របស់ខ្លួន តាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិមកម្ល៉េះ។ ប៉ុន្ដែឆ្លងតាមទំនាក់ទំនងជាមួយជន បរទេសក្នុងដំណាក់កាលប្រវ ...

                                               

និមិត្តរូបរបស់ប្រាសាទខ្មែរ

ប្រាង្គប្រាសាទខ្មែរមានអត្ថន័យខ្ពង់ខ្ពស់ត្រចះត្រចង់ ការកំណត់អត្ថន័យប្រាង្គប្រាសាទខ្មែរ ដែលជាទេវស្ថានដើម្បីឧទ្ទិស ដល់អាទិទេពខាងព្រហ្មញ្ញសាសនាថា ជាភ្នំព្រះសុមេរុ ត្រូវបានអនុវត្តន៏ឡើងនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ចាប់តាំងពីដើមស.វ.ទី១នៃ គ.ស. ក្រោមឥទ្ធិពលវប្បធម៌ឥណ្ឌា ។ គឺទស្សន:នេះហើយ ដែលបានបណ្ដាលអោយបុរាណស្ថានបូជនីយដ្ឋានខ្មែរទាំងឡាយ ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីជាទីគោរពបូជាព្រះអាទិទេព ក៏ប៉ុន្តែជាមយគ្នានោះ ក៏មានទស្សន:មួយចំនួនទៀត ដែលទាក់ទិនទៅនឹងនិមិត្តរូបនៃលោកធាតុ បើសិនជាយើងវិភាគអោយស៊ីជម្រៅទៅលើវិស័យ មនោគមន៏វិជ្ជាសាសនារបស់មនុស្សខ្មែរ នាសម័យបុរេអង្គរ និងអង្គរ ។ តាមបីតការសាងសង់ប្រាង្កប ...

                                               

រចនាបថព្រែក្មេង

រចនាបថព្រៃក្មេង ស្ថាបត្យយកម្មមានលក្ខណៈប្រហែលគ្នានឹងស្ថាត្យកម្មក្នុងរចនាបថសំបូរដែរ។ រចនាបថព្រែក្មេង គិតចាប់ពី ពាក់កណ្ដាលទី២ នៃសតវត្សទី៧ ដែលស្ថិតនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១ ដែលមានរាជធានី នៅអង្គរបូរី។ ប្រាសាទដែលគេបញ្ចូលក្នុងរចនាបថនេះមាន ប្រាសាទព្រៃក្មេង ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍ ។ស្ថាបត្យកម្មនេះមានក្បាច់រចនាលើផ្ដែរច្រើនតែ ក្បាច់ភ្ញីទេស ពោលគឺក្បាច់ផ្កាច័ន្ទន៍ ។ នៅក្នុងរចនាបថនេះ គេច្រើននាំគ្នាកោតសរសើរហរិហរៈប្រាសាទអណ្ដែត ដែលគេចាត់ទុកថាស្នាដៃឯកមួយក្នុងសិល្បៈខ្មែរ ព្រោះបដិមានេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា សិល្បៈករ​ខ្មែរ មាន បច្ចេកទេសខ្ពង់ខ្ពស់ ដោយចេះធ្វើបដិមានេះ ឱ្យមានរាងរៅសមសួនល្អណាស់ ។

                                               

សូយ៌្យវម៌្មទី២

វ្រះបាទ សូយ៌្យវម៌្មទី២ រជ្ជកាល ព្រះនាមពេលសោយរាជ្យ ធូលីវ្រះបាទ ធូលីជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រីសូយ្យ៌វម៌្មទេវ ។ បច្ឆាមរណនាម វ្រះបាទបរមវិឝ្ណុលោក ។ ព្រះអង្គសោយរាជ្យនៅទីក្រុងយឝោធបុរ និងបានកសាងប្រាសាទអង្គរវត្ត បូជនីយដ្ឋានសាសនាធំបំផុតលើលោកដែលព្រះអង្គសង់ឧទ្ទិសដល់បរមទេវៈវិស្ណុ ប្រាសាទភ្នំព្រះវិហារ និងស្ថាបនាបង្ហើយនូវសំណង់ប្រាសាទភ្នំជីសូយ៌្យ។ ស្ថាបត្យកម្មបូជនីយដ្ឋាន យុទ្ធនាការយោធាជាច្រើន និងការស្ដាររាជការឱ្យខ្លាំងឡើងវិញក្នុងរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់បាននាំឱ្យពួកប្រវត្តិវិទូចាត់ទុកសូយ៌្យវម៌្មជាស្ដេចមួយអង្គក្នុងចំណោមស្ដេចដ៏អស្ចារ្យបំផុតនៃចក្រភពនេះ។

                                               

ទេវនិក

ព្រះបាទ ទេវនិក រជ្ជកាល នៅពាក់កណ្តាលដល់ចុងសវត្សរ៍ទី៥ យើងក៏ដឹងហើយថាព្រះ ទេវានិកម្មហារាជាធិរាជ បានចារសិលាចារឹកខ្មែរចាស់ជាងគេបំផុតមួយនៅទីក្រុងឝ្រេឝ្ឋបុរដែលស្ថិតនៅប្រាសាទវត្តភូ ក្នុងខ្វែងចម្ប៉ាសក្ដិប្រទេសលាវសព្វថ្ងៃ។ ទីនេះ​ឯង ក៏​ជា​ប្រភព​នៃ​សន្តតិវង្ស​ដំបូងបង្អស់ នៃ​រាជវង្សានុវង្ស​ខ្មែរ​សម័យ​ចេនឡា និង​អង្គរ ដែល​បាន​ត​ពូជពង្ស​ពី​សម័យ​នគរ​ភ្វូណានមក។ នេះ​បើ​យោងតាម​ខ្លឹមសារ​សិលាចារឹក​បក្សី​ចាំ​ក្រុង។ សារៈសំខាន់​នៃ​តំបន់​វត្ត​ភូ ក៏​អាច​គូសបញ្ជាក់​បាន​ថា គឺជា​វត្តមាន​របស់​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​បុរាណ​ដែរ។​ ដោយហេតុថា កំណត់ហេតុ​ចិន​ក៏ដូចជា​ប្រភព​ឯកសារ​ផ្សេងទៀត បាន​ឲ្យ​ដឹងថា វត្ត​ភូ​គឺជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​ខ្ម ...

                                               

ព្រះត្រៃបិដក

ព្រះត្រៃបិដក ប្រែថា កញ្រ្ចែង ឬ ល្អី​ ៣ សម្រាប់ផ្ទុកពាក្យពេចន៍របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធគឺ ៖ ព្រះសូត្រ​ ​ឬហៅថា សុត្តន្តបិដក​ ចាប់​ពី​សៀវភៅ​ភាគ ១៤ ដល់​ ភាគ ៧៧ ព្រះអភិធម្ម​ ឬហៅ​ថា​ អភិធម្មបិដក ចាប់​ពី​សៀវភៅ​ភាគ ៧៨ ដល់​ ភាគ ១១០ ព្រះវិន័យ​ ​ឬហៅថា​ វិនយបិដក ចាប់​ពី​សៀវភៅ​ភាគ ១ ដល់​​ភាគ ១៣

                                     

ⓘ ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ

  • ច ណ កឯក ណ យន ក ពង ផ រអ រក វវ ញ ប នបង ហ ញព គ រ ងឧបករណ ន ងគ រ ងអលង ក រ ដ ល ខ ម រ សម យន ប នប រ ប រ ស ស ថ បត យកម ម សង ព ឥដ ឋ ថ មប យក រ ម ថ មភក ន ងឈ ឬច ភ ន ត ម តង
  • ល ក ប ន រ ម ច ណ ក ជ ច រ ន ក ន ង ស ថ បត យកម ម ដ ល គ ហ ថ ស ថ បត យកម ម ខ ម រ ទ ន ប ន ក ន ង សម យសង គមរ ស ត រន យម ន ព ល ដ ល វប បធម ខ ម រ
  • ក ប ច ហ ជ ងម នលក ខណ ផ ច តផ ចង ស រ តស រ ងខ ល ងជ ងគ បង អស ក ន ងវ ស យ ស ថ បត យកម ម ប រ ណ ខ ម រ ក ដ ចស ណង ព រ វ ហ រប រ ណដ រ ក ប ច ចម ល ក ន ច កណ ដ លផ ទ ហ ជ ងប រ ស ទ
  • រ វក ររបស លទ ធ ទ ងព រ គ លទ ធ ទ វរ ជន ងលទ ធ ប គ គលន យម ដ ច ន ក ន ង ស ថ បត យកម ម សម យន គ សង ក តឃ ញម នប រ ស ទព រប ប ប រ ស ទភ ន ជ ប រ ស ទសង ល ខ នច រ
  • ក ខ ម រ យ ង ប នប ញ ជ ល ន វ ទស សនវ ជ ជ ដ នត ប ប ជ វច ល ន យមក ន ង ស ណង ស ថ បត យកម ម ដ រ ម នន យថ ស ណង ស ថ បត យកម ម
  • រ ឯលក ខណ សង គម ខ ម រ ក ដ ច ន ដ រ ជនជ ត ខ ម រ ដ រជ ម ច ស ស រ កដ ម ប នរលត រល យហ យក ល យទ ជ ជនជ ត ថ ដ យ គ រ ន ត បន សល ទ កន វស ណង ស ថ បត យកម ម ស ថ នន មម យច ន នត ប ណ ណ
  • ន ងក រប នប រសប របស មន ស ស ខ ម រ ប រ ណ ប រ ស ទអង គវត តជ សម ទ ធ ស ថ បត យកម ម ឆ ន ម របស រ ជ ណ ចក រ ខ ម រ វ សម ដ ងន វ ក រ តអភ វឌ ឈន យ ង ខ ល ងក ល អ ព ស ថ បត យកម ម ន គ រ ន
  • ស ថ បត យកម ម ខ ម រ ប រ ស ទអង គរវត តប នក ល យជ ន ម ត តរ បន ប រទ សកម ព ជ ដ លរ ល ចល ទង ជ ត របស ប រទ សកម ព ជ ជ រ បភ ពត ណ ងប រទ សជ ត ខ ម រ
  • ស ថ បត យកម ម ខ ម រ ប រ ណដ លប នសរស រថ ប លង ប រ ស ទម លដ ឋ នរ មម នទ សក ក រប ជ កណ ត លទ ធ ល ជញ ជ ងព ទ ធជ វ ញន ងគ រទ ក រចន បទ ខ ម រ
  • ប រ ស ទន ងរង រ ជធ ន អង គរ កម ព ជ ប រ ស ទន ងរង ជ ស ថ បត យកម ម ខ ម រ ន សម យមហ នគរ ដ លម នទ ត ងស ថ តន ស រ កន ងរង ខ ត តនគររ ជ
                                               

ឃុំគោកមន(ស្រុកបន្ទាយអំពិល)

ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។ ជាឃុំដែលមានស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបានសាងសង់ឡើងក្នុងឃុំនេះគឺ ប្រាសាទតាមាន់តូច និង ប្រាសាទតាមាន់ធំ។ ឃុំគោកមនស្រុកបន្ទាយអំពិល អង់គ្លេស ៖ $ Commune ស្ថិតនៅក្នុង ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ មាន ភូមិ÷ ព្រំប្រទល់នៃឃុំគោកមនស្រុកបន្ទាយអំពិល

Users also searched:

...
...
...