Back

ⓘ វប្បធម៌



                                               

កុសិនារា

កុសិនារា, Kusinagar or Kusinara គឺជាឈ្មោះទីក្រុងមួយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ ក្នុងសម័យពុទ្ធកាលទីក្រុងនេះគ្រប់គ្រងដោយពួកមល្លក្សត្រ។ ទីក្រុងនេះ​គឺ​ជា​សំវេជ្ជនីយដ្ឋានធំទី៤ដែលព្រះពុទ្ធអង្គទ្រង់​បរិនិព្វាន​នៅលើគ្រែ​ក្រោមចន្លោះ​​ដើម​សាលព្រឹក្ស​ទាំងគូ។​

                                               

ទេសចរណ៍

វិស័យទេសចរណ៍ គឹជាការធ្វើដំណើរកំសាន្តរបស់អ្នកដែលមិនមែន ជាម្ចាស់ស្រុកមានរយះពេលខ្លី និងជាបណ្តោះអាសន្ន ដែលធ្វើដំណើទៅមានប្រទេសគោលដៅហើយត្រឡប់មកវិញ។ វិស័យទេសចរណ៍រួមមាន ការស្នាក់នៅ អាហារភេសជ្ជះ ភាពទាក់ទាញ ការដឹកជញ្ចូន ព័ត៌មាន និង សេវាកម្មផ្សេងៗទៀត។ សម្បទា និងសេវាកម្មទាំងនេះបំរើឲ្យផ្សេងៗ ដែលក្រៅពីទេសចរណ៍ ។ ភាពខុសគ្នារវាងភ្ញៀវទេសចរ និងទេសចរណ៍ គឺភ្ញៀវទេសចរជាអ្នកដែលធ្វើដំណើរទៅទស្សនា ឯទេសចរណ៍ គឺជាឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មទាំងមូល។សំដៅដល់បុគ្គលទាំងទ្បាយណា ដែលធ្វីដំណើរចាកចេញពីលំនៅអចិន្រ្តៃយ៍ឆ្ពោះទៅលើទៅកាន់កន្លែងណាមួយដោយស្នាក់នៅទីនោះលើសពីរយៈពេល២៤ម៉ោង ដោយគិតទៅលើរយៈពេលដែលភ្ញៀវស្នាក់នៅពីពេលដែលគេចូលមកក្នុងប្រទ ...

                                               

សង្គមវិទ្យា

សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​ការ​សិក្សា​អំពី​សង្គម និង​ការ​សម្ដែង​សកម្មភាព​របស់​មនុស្ស​ជា​ក្រុម។ សង្គមវិទ្យា​គឺ​ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​សង្គម។ គេ​ហៅ​អ្នក​ដែល​សិក្សា​អំពី​សង្គមវិទ្យា​ថា សង្គមវិទូ។ លោក Auguste Comte គឺ​ជា​មនុស្ស​ដំបូង​ដែល​បាន​ប្រើ​ពាក្យ Sociology នេះ។ បញ្ហា​ចម្បង​មួយ​ដែល​សង្គមវិទ្យា​សិក្សា​មុន​ដំបូង​ គឺ​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទី​លំនៅ​របស់​ប្រជាជន​ទៅ​ក្នុង​ក្រុង និង​ការ​បម្រើ​ការងារ​នៅ​ក្នុង​រោងចក្រ។ លោក​កាលម៉ាក្ស, Max Weber និង Émile Durkheim គឺ​ជា​បុគ្គល​ឈាន​មុខ​គេ​នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​អំពី​បាតុភូត​សង្គម ដូច​ជា​​សហគមន៍, អំណាច, ស្ថានភាព, ការ​ផ្ទេរ​សិទ្ធិ និង​កង្វះ​អំណាច។ ទៅ​ទសវត្សរ៍​នៃ​​ឆ្នាំ​ ២០០០ ស ...

                                               

វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

បណ្ណាល័យកម្ពុជា ត្រូវបានស្ថាបនាដោយព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ ហើយត្រូវបានកែឈ្មោះជា រាជបណ្ណាល័យ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។ វាបានក្លាយជាផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់ដល់ វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ នៅពេលដែលវិទ្យាស្ថាននេះត្រូវបានស្ថាបនិកឡើងនៅក្នុង ឆ្នាំ១៩៣០។ នៅឆ្នាំ១៩៥៣ រាជបណ្ណាល័យ បានបញ្ជូនរតនសម្បត្តិមួយចំនួនត្រឡប់ទៅ បណ្ណាល័យព្រះបរមរាជវាំង វិញ ហើយក៏ ក្លាយជា បណ្ណាល័យវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។ ដោយសារសង្គ្រាមផ្ទុះឡើងទូទាំងប្រទេស ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ វិទ្យាស្ថាននេះក៏ត្រូវបិទ។ ក្រោយពីសង្គ្រាមបានរលត់ទៅ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាលមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង មានឈ្មោះថា ការិយាល័យធម្មក ...

                                               

នាគ

នាគរាងខ្លីដាច់ចេញពីគ្នា។ ចម្លាក់បង្កាន់ដៃនាគនៅប្រាសាទអង្គរវត្តមានទំហំធំបំផុតក្នុងប្រទេសកម្ពុជាឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភក់មួយដុំ គេមិនមិនឃើញសត្វករខ្ជាក់នាគចេញពីមាត់ និងមានទម្រផ្កាឈូក ខុសពីនាគនៅប្រាសាទបន្ទាយសម្រែ។ ក្នុងក្នុងរចនាបថខ្មែរ បុព្វបុរសខ្មែរតែងកសាងអ្វីមួយតែងតែមានអត្ថន័យជានិច្ច តួយ៉ាងការឆ្លាក់រូបនាគមានក្បាលច្រើនជាលេខគត់សេស ដែលជានាគតំណាងឱ្យភាពរស់រានមានជីវិត ចំណែកនាគដែលមានជាលេខគត់គូវិញជានាគតំណាងឱ្យនាគស្លាប់ ហេតុនេះហើយបានជាតាមប្រាសាទបុរាណខ្មែរនាគភាគច្រើនមានក្បាលចំនួនបី ប្រាំ ឬប្រាំពី និងប្រាំបួន។ នាគជាវត្ថុមួយ ដែលខ្មែរជំនាន់ដើម ចូលចិត្តដាក់នៅតាមប្រាសាទព្រោះ វាជាសត្វមានអំណាចរស់នៅជិតទឹក តំណាង ...

                                               

កោះជ្វា

កោះជ្វា ជាកោះមួយនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលរដ្ឋធានីចាការតាតាំងនៅ។ កោះជ្វាជាកោះដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនជាងគេបំផុត ។ កោះជ្វាក៏ជាតំបន់ដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ជាងគេលើលោកផងដែរ។ វាមានផ្ទៃដី ១២៦ ៧០០គ.ម ២ ធំជាងគេលំដាប់ទី១៣។ កោះជ្វាកកើតពីពំនើងផ្នត់នៃភ្នំភ្លើង។ ជួរភ្នំភ្លើងមួយបង្កើតជាទ្រនុងពីខាងកើតទៅខាងលិចនៃកោះ។ កោះជ្វាមានភាសាសំខាន់ៗ៣ ដែលប្រជាជនភាគច្រើនអាចនិយាយ២ភាសាដោយមានភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីជាភាសាទី២។ ប្រជាជនភាគច្រើនលើសលប់ជាមូស្លីម។ កោះជ្វាប្រជុំដោយវប្បធម៌ ជំនឿសាសនាដ៏សំបូរបែប។

វប្បធម៌
                                     

ⓘ វប្បធម៌

វប្បធម៌សំដៅយកធាតុទាំងឡាយ ដែលទ្រទ្រង់នូវការសាបព្រោះ បណ្ដុះពូជចេញជាផ្លែផ្កា។ តាមន័យវិចនានុក្រុមខ្មែរ វប្បធម៌សំគាល់នូវការផ្សុាំ ការបណ្តុះវិជ្ជា និប្រាជ្ញាស្មារតីឱ្យរីកចម្រើនលូតលាស់ដោយវិទ្យាសាស្រ្ត ឬសិល្បៈផ្សេងៗ។ វប្បធម៌ គឺមានន័យច្រើនបែបយ៉ាងដែលឋិតនៅលើទស្សននិយមផ្សេងៗគ្នា ។ ឯទស្សនៈខ្លះយល់ថា វប្បធម៌គឺ ជាការផ្សាំបណ្ដុះចំណេះវិជ្ជា និងស្មារតីឲ្យលូតលាស់ចំរុងចម្រើន ដោយវិទ្យាសាស្ត្រ សិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ ជាដើម ។ និយាយរួមវប្បធម៌របស់និស្សិតគី ជាចំណេះដឹង ការសិក្សា ការអប់រំ និងការសិក្សាផ្តោតលើការសប្បាយរីករាយនឹងទំនាក់ទំនង ឬអ្វីៗដែលធ្វើអោយមានការរីកចម្រើនគ្រប់វិស័យ ។ ដូច្នេះតាមទស្សនៈខាងលើនេះ វប្បធម៌សំដៅទៅលើ ការសិក្សា ការអប់រំ ចំណេះវិជ្ជា ការបណ្តុះបណ្តាលប្រាជ្ញាស្មារតី ។ ប៉ុន្តែ​បើ​តាម​វចនានុក្រម​សម្ដេច​សង្ឃ ជួន ណាត ពាក្យ​នេះ​ចេញ​មក​ពី​បន្សំ វប្ប + ធម៌ មាន​ន័យ​ថា ការ​ផ្សាំ​​បណ្ដុះ​ចំណេះ​វិជ្ជា​និង​ប្រាជ្ញា​ស្មារតី​ឲ្យ​បាន​លូត​លាស់​ចម្រើន ដោយ​វិទ្យាសាស្ត្រ ឬ​ដោយ​សិល្បៈ​ផ្សេងៗ​ជា​ដើម ។ ទស្សនៈខ្លះយល់ថា វប្បធម៌គីនាំអោយកើតសេចក្តីសុខចម្រើន ឬ អរិយធម៌ គឺបែបបទសណ្តាប់ធ្លាប់រៀបរយល្អត្រឹមត្រូវ ។ ទស្សនៈខ្លះយល់ថា អរិយធម៌ នឹងវប្បធម៌ គីរបៀបរបបផ្សេងៗនៃការរីកចម្រើន ដុះដាលខាងសតិបញ្ញា ចំណេះដឹង សីលធម៌ ឧស្សាហកម្ម ។ តាមន័យខាងលើនេះ អរិយធម៌ សម្គាល់ នូវគំនិតដែលកើតមានឡើងជាមួយនឹងទម្លាប់ផ្សេងៗរបស់មនុស្សដែលរួមរស់នៅជាក្រុម ជាពួក ជាបក្ស ជាសង្គមហើយដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក ។ មនុស្សដែលរួបរួមជាសង្គម រួមរស់នៅស្របស្រួល សុខសប្បាយដោយសារមានច្បាប់ជាគោល ជាមូលដ្ឋាន ដែលរៀបចំមនុស្ស សង្គមមនុស្សឲ្យមានយុត្តិធម៌ មានចិត្តគំនិតថ្លៃថ្នូរ មានឋាន:ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងសត្វ ហើយមានសមត្ថភាពអាចកែប្រែច្នៃធម្មជាតិ យកមកប្រើប្រាស់ជាការចងចាំក្នុងជិវភាពរាល់ថ្ងៃ ។ វប្បធម៌គឺជាទ្រឹស្តី ឬធម៌ភាពទាំងឡាយណា ដែលបណ្តុះបណ្តាលសេចក្តីចម្រើន ប្រាជ្ញា និងឧត្តមគតិដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់មនុស្សធ្វើឱ្យមានរីកចម្រើនលូតលាស់ក្នុងសង្គមនុស្សដោយវិជ្ជា សីលធម៌ ការសិក្សា ការអប់រំច្បាប់ ទំនៀមទម្លាប់ សិល្បៈ អក្សរសាស្រ្ត ភាសាជាដើម ដើម្បរចនាឆ្នៃខ្លួនមនុស្សម្នាក់ឱ្យខ្ពង់ខ្ពស់។

                                     

1. ប្រវត្តិសាស្រ្ត

យុគសម័យមាសនៃប្រទេសកម្ពុជាគឺនៅចន្លោះសតវត្សទី ៩ និងទី ១៤ ក្នុងអំឡុងពេលសម័យអង្គរដែលក្នុងនោះវាជាអាណាចក្រដែលមានអំណាចនិងរុងរឿងដែលលូតលាស់និងគ្របដណ្តប់ស្ទើរតែគ្រប់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ យ៉ាងណាក៏ដោយអង្គរនៅទីបំផុតនឹង ដួលរលំក្រោយពីមានការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លារវាងព្រះមហាក្សត្រនិងសង្រ្គាមថេរជាមួយប្រទេសជិតខាងដែលមានអំណាចកាន់តែខ្លាំងឡើងរបស់ខ្លួនជាពិសេសសៀមនិងដាយវៀត ។ ប្រាសាទជាច្រើនពីសម័យនេះដូចជាបាយ័ននិងអង្គរវត្តនៅតែមានសព្វថ្ងៃនេះទូទាំងប្រទេសថៃឡាវនិងវៀតណាមជាការរំឭកពីភាពសម្បូរបែបនៃសិល្បៈខ្មែរនិងវប្បធម៌ ។ ស្នាដៃសិល្បៈស្ថាបត្យកម្មតន្ត្រីនិងរបាំដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមករបស់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងអំឡុងពេលនេះមានឥទិ្ធពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើនគរជិតខាងជាច្រើនដូចជាប្រទេសថៃនិងឡាវ ។ ឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌សម័យអង្គរនៅតែអាចឃើញនៅសព្វថ្ងៃក្នុងប្រទេសទាំងនោះពីព្រោះពួកគេមានចរិតលក្ខណៈស្និទ្ធស្នាលជាច្រើនជាមួយកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះ ។

                                     

2. ស្ថាបត្យកម្មនិងលំនៅដ្ឋាន

ស្ថាបត្យករនិងជាងចម្លាក់ប្រាសាទអង្គរបានបង្កើតប្រាសាទដែលរៀបរាប់អំពីលោហធាតុទូទាំងពិភពលោក ។ ការតុបតែងខ្មែរបានទាក់ទាញការបំផុសគំនិតពីសាសនាហើយសត្វនិទានមកពីសាសនាហិណ្ឌូនិងព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំង ។ ប្រាសាទត្រូវបានកសាងឡើងស្របតាមក្បួននៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរបុរាណដែលបានសរសេរថាប្លង់ប្រាសាទមូលដ្ឋានរួមមានទីសក្ការបូជាកណ្តាលទីធ្លាជញ្ជាំងព័ទ្ធជុំវិញនិងគូរទឹក ។ រចនាបទខ្មែរប្រើសត្វជាច្រើនពីទេវកថាព្រះពុទ្ធសាសនានិងសាសនាហិណ្ឌូដូចជាព្រះបរមរាជវាំងក្នុងរាជធានីភ្នំពេញប្រើគំនូរដូចជាហ្គូរ៉ាដូជាសត្វស្លាបទេវកថានៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ។ ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រទេសកម្ពុជាបានអភិវឌ្ឍជាដំណាក់កាលក្រោមអំណាចចក្រភពខ្មែរពីសតវត្សទី ៩ ដល់ទី ១៥ ដែលបានថែរក្សានៅក្នុងអគារជាច្រើននៃប្រាសាទអង្គរវត្ត ។ សំណល់នៃសំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៅសម័យនេះគឺកម្រណាស់ដោយសារអគារសាសនាគ្រាន់តែធ្វើពីថ្មប៉ុណ្ណោះ ។ ស្ថាបត្យកម្មនៃសម័យអង្គរបានប្រើប្រាស់លក្ខណៈពិសេសរចនាបទនិងរចនាសម្ព័ន្ធដែលជាវិធីសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយត្រូវបានប្រើដើម្បីកាលបរិច្ឆេទប្រាសាទជាមួយនឹងសិលាចារឹក ។ នៅតំបន់ជនបទសម័យទំនើបប្រទេសកម្ពុជាគ្រួសារនុយក្លេអ៊ែរជាធម្មតារស់នៅក្នុងផ្ទះចតុកោណមួយដែលមានទំហំខុសៗគ្នាពី ៤ ទៅ ៦ ម៉ែត្រទៅ ៦ ទៅ ១០ ម៉ែត្រ ។ វាត្រូវបានសាងសង់ដោយស៊ុមឈើជាមួយនឹងដំបូលប្រក់ដែលមានរាងទ្រវែងនិងជញ្ជាំងធ្វើពីឫស្សី ។ ផ្ទះខ្មែរត្រូវបានគេលើកឡើងជាបីម៉ែត្រដើម្បីការពារពីទឹកជំនន់ប្រចាំឆ្នាំ ។ ជណ្តើរពីរឬជណ្តើរឈើអាចផ្តល់លទ្ធភាពដល់ផ្ទះ ។ ដំបូលប្រក់ស្បូវហៀរលើជញ្ជាំងផ្ទះការពារផ្ទៃខាងក្នុងពីភ្លៀង ។ ជាទូទៅផ្ទះមួយមានបន្ទប់បីដែលត្រូវបានបំបែកដោយភាគឫសឬស្សី ។ បន្ទប់ខាងមុខដើរតួជាបន្ទប់ទទួលភ្ញៀវដែលប្រើដើម្បីទទួលភ្ញៀវ ។ បន្ទប់បន្ទាប់គឺបន្ទប់គេងរបស់ឪពុកម្ដាយហើយទីបីគឺសម្រាប់កូនស្រីមិនទាន់រៀបការ ។ កូនៗដេកលក់គ្រប់ទីកន្លែងដែលពួកគេអាចស្វែងរកកន្លែងទំនេរ ។ សមាជិកគ្រួសារនិងអ្នកជិតខាងធ្វើការជាមួយគ្នាដើម្បីសាងសង់ផ្ទះហើយពិធីជប់លៀងផ្ទះសម្បែងត្រូវបានធ្វើឡើងនៅពេលបញ្ចប់ ។ ផ្ទះរបស់មនុស្សក្រខ្សត់អាចមានបន្ទប់ធំតែមួយប៉ុណ្ណោះ ។ អាហារត្រូវបានរៀបចំនៅក្នុងផ្ទះបាយដាច់ដោយឡែកមួយដែលមានទីតាំងនៅជិតផ្ទះប៉ុន្តែជាធម្មតានៅពីក្រោយវា ។ បង្គន់អនាម័យមានរណ្តៅដ៏សាមញ្ញនៅក្នុងដីដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅឆ្ងាយពីផ្ទះដែលត្រូវបានគ្របដណ្តប់នៅពេលដែលបានបំពេញ ។ បសុសត្វណាមួយត្រូវបានទុកនៅក្រោមផ្ទះ។ ផ្ទះចិននិងវៀតណាមនៅតាមទីប្រជុំជននិងភូមិកម្ពុជាជាធម្មតាត្រូវបានសាងសង់ដោយផ្ទាល់នៅលើដីហើយមានក្បឿងដីស៊ីម៉ងត៍ឬក្បឿងដែលអាស្រ័យលើឋានៈសេដ្ឋកិច្ចរបស់ម្ចាស់ ។ អាគារទីក្រុងនិងអាគារពាណិជ្ជកម្មអាចជាឥដ្ឋ, ផ្ទាំងគំនូរ, ឬឈើ ។

                                     

3. សាសនា

អត្ថបទដើមចម្បង: សាសនានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រទេសកម្ពុជាភាគច្រើនជាពុទ្ធសាសនិកដែលមានប្រជាជន ៨០ % ជាពុទ្ធសាសនាថេរវាទគ្រិស្តសាសនា ១ % និងប្រជាជនដែលនៅសេសសល់ភាគច្រើនគោរពតាមសាសនាឥស្លាមអសីលធម៌ឬសត្វ ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាមាននៅកម្ពុជាចាប់តាំងពីយ៉ាងហោចណាស់សតវត្សទី ៥ គ.ស ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទបានក្លាយជាសាសនារបស់រដ្ឋចាប់តាំងពីសតវត្សទី ១៣ គ.ស ។ លើកលែងតែសម័យខ្មែរក្រហម និងបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាជាជំនឿនៃ ៩០ % នៃចំនួនប្រជាជន ។ សាសនាអ៊ិស្លាមគឺជាសាសនានៃភាគច្រើននៃជនជាតិចាម ដែលហៅថាខ្មែរអ៊ិស្លាម និងជនជាតិភាគតិចម៉ាឡេនៅកម្ពុជា ។ យោងទៅតាមលោកពុយធាម៉ាមានប្រជាជនម៉ូស្លីមពី ១៥0.000 ទៅ ២00.000 នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅចុងឆ្នាំ ១៩៧៥ ។ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញក្រោមរបបខ្មែរក្រហមបានរារាំងតួលេខរបស់ពួកគេហើយនៅចុងទសវត្ស ១៩៨០ ពួកគេប្រហែលជាមិនបានទទួលកម្លាំងពីអតីតកាលរបស់ពួកគេទេ ។ អ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមចាមទាំងអស់សុទ្ធតែជានិកាយស៊ុននីនៃសាលា Shafii ។ ពុយធម៌បានបែងចែកពួកចាមមូស្លីមនៅកម្ពុជាទៅជាសាខាប្រពៃណីនិងជាសាខាគ្រិស្តអូស្សូដក់ ។ គ្រិស្តសាសនាត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយសាសនទូតរ៉ូម៉ាំងកាតូលិកនៅឆ្នាំ ១៦៦០ ។ យ៉ាងណាក៏ដោយវាបានបង្កើតការរីកចម្រើនតិចតួចជាលើកដំបូងជាពិសេសក្នុងចំណោមពុទ្ធសាសនិក ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ប្រហែលជាមានប្រហែល ២0.000 នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលភាគច្រើនជាពួករ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ។ យោងតាមស្ថិតិរបស់បុរីវ៉ាទីកង់នៅឆ្នាំ ១៩៥៣ សមាជិកសាសនាចក្ររ៉ូម៉ាំងកាតូលិកនៅកម្ពុជាមានចំនួន ១២0.000 នាក់ដែលធ្វើឱ្យសាសនានោះក្លាយជាសាសនាធំទីពីរនៅក្នុងប្រទេស ។ នៅខែមេសាឆ្នាំ ១៩៧០ មុនពេលធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ការប៉ាន់ប្រមាណបង្ហាញថាពួកកាតូលិកប្រហែល ៥0.000 នាក់ជាជនជាតិវៀតណាម ។ ពួកកាតូលិកជាច្រើនដែលនៅសេសសល់នៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ សុទ្ធតែជាជនជាតិអឺរ៉ុប - ភាគច្រើនជាជនជាតិបារាំង ។ សកម្មភាពអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាប្រូតេស្ដង់អាមេរិកបានកើនឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាជាពិសេសក្នុងចំណោមកុលសម្ព័ន្ធភ្នំនិងក្នុងចំណោមចាមបន្ទាប់ពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ។ ជំរឿនឆ្នាំ ១៩៦២ ដែលបានរាយការណ៍ថាមានប្រូតេស្តង់ចំនួន ២000 នៅកម្ពុជានៅតែជាស្ថិតិថ្មីបំផុតសម្រាប់ក្រុម ។ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បានរាយការណ៍ថានៅឆ្នាំ ១៩៨០ មានពួកគ្រីស្ទានខ្មែរដែលបានចុះបញ្ជីច្រើនជាងជនភៀសខ្លួននៅក្នុងជំរំនៅក្នុងប្រទេសថៃជាងនៅប្រទេសកម្ពុជាមុនឆ្នាំ ១៩៧០ ។ Kiernan កត់សម្គាល់ថារហូតមកដល់ខែមិថុនាឆ្នាំ ១៩៨០ សេវាប្រូតេស្ដង់ប្រចាំសប្តាហ៍ប្រាំមួយបានធ្វើឡើងនៅរាជធានីភ្នំពេញដោយគ្រូគង្វាលខ្មែរ ។ ពួកគេត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជាសេវាកម្មប្រចាំសប្តាហ៍តែមួយបន្ទាប់ពីមានការរំខានពីប៉ូលីស។ មានប្រជាជនកាតូលិកប្រហែល ២១,៣00 នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលតំណាងឱ្យត្រឹមតែ 0,១៥ % នៃចំនួនប្រជាជនសរុប ។ មិនមានភូមិភាគទេប៉ុន្តែមានយុត្តាធិការដែនដីចំនួនបី - មួយ Apostolic Vicariate និងពីរភូមិភាគអាណាខេត្ត។ ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធ Highland ភាគច្រើនមានប្រព័ន្ធសាសនាក្នុងស្រុករបស់ពួកគេប្រហែលជាមានចំនួនតិចជាង ១00.000 នាក់ ។ ខ្មែរឡឺត្រូវបានគេពិពណ៌នាយ៉ាងច្បាស់ថាជាពួកវិញ្ញាណនិយមប៉ុន្តែក្រុមកុលសម្ព័ន្ធភាគច្រើនមានព្រលឹងវិញ្ញាណក្នុងស្រុក ។ ជាទូទៅគេឃើញពិភពលោករបស់ពួកគេពោរពេញទៅដោយព្រលឹងជាច្រើនដែលគេមើលមិនឃើញ ជារឿយៗគេហៅថាយ៉ាង ខ្លះជាសប្បុរសជន។ ពួកគេភ្ជាប់វិញ្ញាណជាមួយស្រូវដីទឹកភ្លើងភ្លើងថ្មនិងផ្លូវជាដើម ។ គ្រូធ្មប់ឬអ្នកឯកទេសនៅតាមភូមិនីមួយៗទាក់ទងវិញ្ញាណទាំងនេះហើយប្រាប់ពីវិធីដើម្បីធ្វើឱ្យពួកគេមានអារម្មណ៍ធូរស្រាល ។ នៅពេលមានវិបត្តិឬការផ្លាស់ប្តូរការលះបង់សត្វអាចត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបន្ធូរកំហឹងនៃវិញ្ញាណ ។ ជារឿយៗជំងឺត្រូវបានគេជឿថាបណ្តាលមកពីវិញ្ញាណអាក្រក់ឬអាបធ្មប់ ។ កុលសម្ព័ន្ធខ្លះមានបុរសពេទ្យពិសេសឬអ្នកព្រហ្មចារីដែលព្យាបាលអ្នកជំងឺ ។ ក្រៅពីជំនឿលើវិញ្ញាណអ្នកភូមិជឿថាមានបំរាមលើវត្ថុឬការអនុវត្តជាច្រើន ។ ក្នុងចំណោមខ្មែរឡាយក្រុម Rhade និង Jarai មានឋានានុក្រមនៃការអភិវឌ្ឃន៍យ៉ាងល្អជាមួយអ្នកគ្រប់គ្រងកំពូលនៅក្បាលរបស់ខ្លួន។



                                     

4. រង្វាស់ទម្ងន់

១ ហ៊ុន = ០.៣៧៥ ក្រ, ១ ជី = ១០ ហ៊ុន ៣.៧៥ ក្រ, ១ ដំឡឹង = ១០ ជី ៣៧.៥ ក្រ, ១ នាលិ = ១៦ ដំឡឹង ៦០០ ក្រ, ១ ចុង = ៥០ នាលិ ៣០ គក្រ, ១ ហាប = ២​ ចុង ៦0 គក្រ,

                                     

5. ទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ និងសង្គមធម៌

ទោះបីវប្បធម៌ និងសង្គមធម៌ជាមែកធាងនៃអរិយធម៌។ វប្បធម៌ និងសង្គមធម៌មានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ មានឥទ្ធិពលគ្នាទៅវិញទៅមក បំពេញឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកដូចកាយ និងចិត្តនោះដែរ។ សង្គមធម៌រីកចម្រើនអាស្រ័យនឹងវប្បធម៌ សង្គមមានដូចជាគ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់ អាចផលិតបានដោយសារមនុស្សមានចំនេះដឹង បំណិន និងកម្រិតជំនាញច្បាស់លាស់។ ឯវប្បធម៌វិញក៏បានពឹងពាក់លើសង្គមធម៌ សិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ ជំនឿ សាសនា រីកចម្រើនលូតលាស់អាស្រ័យរបបសង្គម ផ្តល់ឱកាសឱ្យសង្គមដំណើរការបានល្អ។ ពេលខ្លះមនុស្សមានបញ្ហាកំបាកតោកយ៉ាកមានជំងឺប្រចាំកាយដោះស្រាយបញ្ហាពុំរួចជំរុញឱ្យមនុស្សរកមធ្យោបាយផ្សេងៗតាមជំនឿរបស់ខ្លួនដូចជា បន់ស្រន់ខ្មោច អារក្ស អ្នកតា អាទិទេពដែលជាជំនឿមួយ ដែលគេគិតថាវាមានប្រយោជន៍អ្វីមួយសម្រាប់ខ្លួនគេផ្ទាល់។

                                               

វប្បធម៌អូរកែវ

វប្បធម៌អូរកែវ សំដៅលើវប្បធម៌សម្ភារៈបុរាណនៃតំបន់ដីសណ្ដមេគង្គដែលត្រូវបានធ្វើការកត់សម្គាល់ដោយវត្ថុបុរាណជាច្រើន​ដែលបានមកនៅអូរកែវតាមរយៈការស្វែងរកខាងបុរាណវត្ថុវិទ្យាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។

ក្វាតេម៉ាឡា
                                               

ក្វាតេម៉ាឡា

ហ្គាតេម៉ាឡា ជាប្រទេសមួយនៅចុងខាងពាយព្យអាមេរិកកណ្ដាល។ វប្បធម៌នៃប្រទេសហ្គាតេម៉ាឡាមកពីដំណែលបុព្វជនម៉ាយ៉ា និង ឥទ្ធិពលអេស្ប៉ាញក្នុងសម័យអាណានិកគម។

                                               

ព្រះវិហារប្រាសាទស្វាយជ្រុំ

ព្រះវិហារប្រាសាទស្វាយជ្រុំជាព្រះវិហារបុរាណ សាងសង់ឡើងក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤៩៤ ត្រូវនឹងឆ្នាំ១៩៥០ នៃគ.ស ដែលមានទីតាំងស្ថិតក្នុងវត្តស្វាយជ្រុំ ឃុំចំណារលើ ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ។

                                               

ព្រះវិហារវត្តឃ្លាំងខ្មូត

thumb|ព្រះវិហារវត្តឃ្លាំងខ្មុត ព្រះវិហារវត្តឃ្លាំងខ្មូតជាព្រះវិហារបុរាណ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅឃុំប្រឡាយ ស្រុកស្ទោង ខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រះវិហារនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩២០នៃគ.ស ត្រូវនឹងពុទ្ធសករាជ ២៤៦៤។

                                               

ព្រះវិហារវត្តសម្តេចជោតញ្ញាណ

thumb|ព្រះវិហារវត្តសម្តេចជោតញ្ញាណ ព្រះវិហារវត្តសម្តេចជោតញ្ញាណជាព្រះវិហារបុរាណ សាងសង់ឡើងក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤៩៨ ត្រូវនឹងឆ្នាំ១៩៥៤ នៃគ.ស ដែលមានទីតាំងស្ថិតក្នុងវត្តតាំងគោក ឃុំសូយោង ស្រុកបារាយណ៍ខេត្តកំពង់ធំ។

                                               

ព្រះវិហារវត្តគុហនគរ

thumb|ព្រះវិហារវត្តគុហនគរ ព្រះវិហារវត្តគុហនគរជាព្រះវិហារ និងគំនូរបុរាណ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំពង្រ ស្រុកបារាណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រះវិហារនេះកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩១២ នៃគ.ស ត្រូវពុទ្ធសករាជ ១៨១២។

                                               

ព្រះវិហារវត្តចតុរង្គរង្សីរស្មីត្នោតជុំ

thumb|ព្រះវិហារវត្តចតុរង្គរង្សីរស្មីត្នោតជុំ ព្រះវិហារវត្តចតុរង្គរង្សីរស្មីត្នោតជុំជាព្រះវិហារបុរាណ ដែលាមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងវត្តត្នោតជុំ នៃឃុំត្នោតជុំ ស្រុកបារាណ៍ ខេត្តកំពង់ធំ។ ព្រះវិហារនេះ ត្រូវបានកសាងក្នុងឆ្នាំ១៩៣០នៃគ.ស ត្រូវនឹងពុទ្ធសករាជ ២៤៧៤។

អ៊េលវិស ផ្រេសលី
                                               

អ៊េលវិស ផ្រេសលី

អ៊េលវិស ផ្រេសលី គឺជាអ្នកចម្រៀងនិងតារាសម្ដែងប្រុសអាមេរិច ចាត់ទុកថាជារូបតំណាងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៃសតវត្សទី ២០ គាត់ត្រូវបានគេសំដៅជាញឹកញាប់ថាជា ស្តេចនៃរ៉ុកអែនដ៍រ៉ូល

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →