Back

ⓘ កាលប្បវត្តិកម្ពុជា




                                               

អាពាហ៍ពិពាហ៍

នៅក្នុងពិធីមង្គលការខ្មែរ វាមានពិធីជាច្រើន បានប្រារព្ធធ្វើទៅតាមលំដាប់នៃកាលប្បវត្តិមួយ។ ពួកគេបានបង្ហាញពីឫស​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ដែលទាក់ទងនឹងសម័យព្រះពុទ្ធដែលកើតមានជាយូរយាណាស់មកហើយ នេះបើយោងតាមសៀវភៅ "ក្បួនអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរ" ឧកញ៉ាវិច្ឆិកា បានសរសេរដាក់ថា នៅក្នុងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍បុរាណខ្មែរ មនុស្សធ្វើការពិពណ៌នា​អំពី​បទចម្រៀង ព្រះវេស្សន្ដ បរម្យពោធិ៍សាត់ រៀបចំអាពាហ៍ពិពាហ៍រវាងកូនរបស់លោក ជាលី និងបទចម្រៀង​មួយចំនួនផ្សេងទៀត ​គឺអំពីការរៀប​ចំអាពាហ៍ពិពាហ៍​របស់ ព្រះរាម​ និង​នាង​សេដា។​ ឧកញ៉ាវិច្ឆិកា បានសរសេរថា ការត្រៀមលក្ខណៈអាពាហ៍ពិពាហ៍​នាពេលបច្ចុប្បន្នត្រូវបាន​រៀបចំតាម​វិធាន​​ដែលបានគូរឡើងដោយព្រះបាទព្រះជ័យជេស្ដាធិ ...

                                               

សាវ័កព្រះពុទ្ធ

សាវ័ក ប្រែថា អ្នកស្តាប់ឱវាទ ។ សាវ័កព្រះពុទ្ធ ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ពុទ្ទបរិស័ទ គឺជាអ្នកទទួលយកការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ហើយយកមកប្រតិបត្តិតាម ។ សាវ័កព្រះពុទ្ធចែកជាបួនជំពូក គឺ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក និងឧបាសិកា ។

                                               

ព្រះពុទ្ធ

ព្រះពុទ្ធ សមណគោតម ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា សិទ្ធាថ៌ គៅតម នៅក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត ឬ សិទ្ធត្ថ គោតម នៅក្នុងភាសាបាលី ឬព្រះពុទ្ធ ជាព្រះសង្ឃ មេដឹកនាំស្ម័គ្រចិត្ត ទស្សនវិទូ គ្រូបង្រៀននិង មេដឹកនាំសាសនាដែលត្រូវបានគេចាត់ទុក្ខជាអ្នកបង្កើតពុទ្ធសាសនា ។ ព្រះអងត្រូវបានគេជឿថាបានរស់នៅនិងបង្រៀនភាគច្រើននៅភាគឦសាន​នៃ​ប្រទេសឥណ្ឌាបុរាណនៅរវាងសតវត្សទី៦ និងទី៤ មុន គ.ស. ។ស។ ព្រះ​សមណគោតម​បានបង្រៀនមាគ៌ាកណ្តាលមួយរវាងចំណង់ចំណូលចិត្ដត្រេកអរនិងភាពស៊ីជម្រៅដែលបានរកឃើញនៅក្នុងចលនា ស្រមណៈ នៅភាសាសំស្ក្រឹត श्रमण ឝ្រមណ ម្នាក់ដែលខំប្រឹងធ្វើការឬប្រឹងប្រែងដោយខ្លួនឯងចំពោះគោលបំណងខ្ពស់ជាងឬសាសនា ដែលជាទូទៅនៅក្នុងតំបន់របស់លោក ។ ក្រោយមកគាត់ប ...

                                               

ពោជ្ឈង្គ៧

ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ពោជ្ឈង្គ៧ គឺៈ ៧- ឧបេក្ខា ភាវៈដែលចិត្តព្រងើយ ចំពោះអារម្មណ៍ ។ ៦- សមាធិ ការតំកល់ចិត្តក្នុង អារម្មណ៍តែមួយ មិនរាយមាយ ៤- បីតិ សេចក្តីឆ្អែតចិត្ត ៣- វិរិយៈ សេចក្តីព្យាយាម ១- សតិ សេចក្តីដឹង និងប្រុងស្មារតី ក្នុងសកម្មភាព និងចលនាតាមផ្លូវកាយ និងចិត្ត ៥- បស្សទ្ធិ សេចក្តីស្ងប់ស្ងៀម របស់កាយនិងចិត្ត ២- ធម្មវិចយៈ សេចក្តីពិចារណា ទៅក្នុងធម្មជាតិនៃធម៌ ពោជ្ឈង្គ៧នេះ ជាអង្គមួយក្នុងពោធិបក្ខិយធម៌ ដែលមានធម៌៧ក្រុម ។ ពាក្យបាលីថា ពោជ្ឈង្គ មកពីពាក្យ ពោធិ = ការត្រាស់ដឹង និង អង្គ = កត្តា ប្រែថាកត្តានៃការត្រាស់ដឹង ។

                                               

សារីបុត្រ

១៧១០៤៣៥២០ ព្រះសារីបុត្ត គឺជាព្រះថេរៈមួយអង្គក្នុងចំណោមព្រះអសីតិមហាសាវក ៨០​ រូប ដែលមានជំនាញឯកទេសកំពូល គ្មានអ្នកដទៃប្រដូចបាន។ ព្រះសារីបុត្តជាកំពូលខាងមានបញ្ញា គ្មានសាវកណាផ្ទឹមនឹងលោកបានឡើយ។

                                               

អនុរុទ្ធ

ឯតទគ្គំ ភិក្ខវេ មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ ទិព្វចក្ខុកានំ យទិទំ អនុរុទ្ធោ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ អនុរុទ្ធ​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ជា​សាវ័ក​របស់​តថាគត​ផ្នែក​ទិព្វចុក្ខុ។ កាល​ដែល​ព្រះ​ថេរៈ​បាន​ជា​អ្នក​លើស​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ពួង​ ផ្នែក​ទិព្វចក្ខុនោះ មាន​ហេតុ​ពីរ​ប្រការ​គឺ ដោយ​ការ​ហ្វឹក​ហាត់​យ៉ាង​ជំនាញ គឺ​ក្រោយ​ពេល​ឆាន់ហើយ ព្រះ​អនុរុទ្ធ​ត្ថេរ​ក៏​ចម្រើន​ អាលោកកសិណ ដើម្បីសំលឹង​មើល​ពិភព​លោក​ដោយ​ទិព្វ​ចក្ខុ​ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ រហូត​បាន​ស្ទាត់​ជំនាញ។ ដោយ​សេច​ក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​អតីតជាតិ គឺ​លោក​បាន​ធ្វើបុណ្យ​កុសល​ហើយ ក៏​តាំង​ប្រាថ្នា​ថា សូម​អោយ​បាន​ជា​កំពូល​ជាង​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ផ្នែក​មាន​ទិព្វចក្ខុ។

                                               

អរិយដ្ឋង្គិកមគ្គ

អរិយដ្ឋង្គិកមគ្គ ឬ អង្គិកមគ្គ ឬ អរិយមគ្គ ​ ​គឺ​ជា​ធម៌សំខាន់មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ធម៌​ទាំងឡាយ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​​​ទ្រង់​បាន​បង្រៀន​ភិក្ខុ ​និង ​បរិស័ទ​​ដើម្បី​ការ​​រលត់​អស់​ទៅ​នៃ​ទុក្ខ​ទាំង​ពួង ជាផ្លូវ​​ឆ្ពោះ​​ព្រះ​​​​និព្វាន​ ​។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ជា​ពាក្យ​ផ្សំ​មក​ពី​ ៤ បទ គឺ អរិយ ប្រែ​ថា ប្រសើរ, អដ្ឋ ប្រែ​ថា ៨, និង អង្គៈ ប្រែ​ថា អង្គ ឬ​ តួ, និង មគ្គ ប្រែ​ថា ផ្លូវ ។ ដូច្នេះ​ អដ្ឋង្គិកមគ្គ មាន​ន័យ​ថា​ មាគ៌ា​ឬ​ផ្លូវ​​មាន​អង្គ ៨ ​ដ៏ប្រសើរ​ ។ តើ​អង្គ​​​ទាំង​ ៨ របស់​​អរិយ​មគ្គ​មាន​អ្វី​ខ្លះ? ហេតុអ្វី​ទើប​ហ៊ាន​ពោល​ថា​ "ប្រសើរ"​? អង្គ​ទាំង​ ៨ នោះ​គឺ​ សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បៈ, សម្មាវាចា, សម្មាកម្មន្តៈ ​, ស ...

                                               

កស្សបៈ

ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ អ្នក​អាន​គួរ​​បញ្ចេញ​សំឡេង​​ថា ព្រះ​មហាក័សសៈប៉ៈ មិន​គួរ​អាន​ថា ព្រះ​មហាកាសប់​ ទេ ព្រោះ​វា​មាន​សំនៀង​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ពាក្យ​ថា សព និង​ សូម​កុំ​ច្រឡំ​ជា​មួយ​នឹង​ពាក្យ​ថា ព្រះ​ពុទ្ធ​កស្សបៈ ។ ព្រះ​មហាកស្សបៈ ​គឺ​ជា​សាវ័ក​មួយ​អង្គ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ ហើយ​​​ជា​អ្នក​ទ្រ​ទ្រង់​ធុតង្គគុណ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​បំផុត ។ លោក​ជា​អ្នក​កសាង​ប្រយោជន៍​ខ្លួន​ឯង និង​សង្គម​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ។ លោក​​បាន​តាំង​ចិត្ត​ឧទ្ទិស​លទ្ធផល​ការងារ​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ។​ លោក​ប្រាថ្នា​ធ្វើ​ឲ្យ​​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ចម្រើន​រុង​រឿង​ផ្សាយ​​ចេញ​ទៅ​​ពេញ​ពិភព​​​លោក ។ លោក​​ជា​អ្នក​មាន​គុណ​ធម៌​​ខ្ពស់ រហូ ...

                                               

តថាគត

ពាក្យថា តថាគត គឺ​ជា​ព្រះនាម​វិសេស​នៃ​ព្រះ​សព្វញ្ញូពុទ្ធ​គ្រប់​ព្រះអង្គ​។ ពាក្យ​នេះ​ក៏​អាច​ប្រើ​ជា​សព្វនាម​ផ្ទាល់​ព្រះអង្គ ដើម្បី​ជំនួស​ពាក្យ​ថា "ខ្ញុំ" "អញ" ក៏​បាន។ ពាក្យ​ថា តថាគត មាន​អត្ថន័យ​ ៨ យ៉ាង គឺ ព្រោះ​ទ្រង់​ធ្វើខ្លួនឯង និង​អោយ​អ្នកដទៃ​ធ្វើ ព្រោះ​ទ្រង់​ឃើញ​អារម្មណ៍​ដែល​ពិត ព្រោះស្តេច​ត្រាស់ដឹង​ធម៌​ដែល​ពិតប្រាកដ តាមសេចក្តីពិត ព្រោះ​ស្តេចមកកាន់លក្ខណៈដែលពិត ព្រោះស្តេច​ទៅ​យ៉ាង​នោះ ព្រោះស្តេច​មក​យ៉ាងនោះ ព្រោះ​ទ្រង់​មានព្រះវាចាដែលពិត ព្រោះ​ទ្រង់​គ្របសង្កត់

                                               

ឧបាលិ

ព្រះ ឧបាលិត្ថេរ លោក​ជា​កម្លាំង​សំខាន់​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​សានា​មួយ​រូប ក្នុង​ឋានៈដែល​តាំង​នៅ​ក្នុង​តំណែង​អ្នក​ទ្រទ្រង់​ព្រះ​វិន័យ​បិដក ដែល​ជា​ឫស​កែវ​របស់​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ហើយ​លោក​បាន​តាំង​ចិត្ត​បដិបត្តិ​យ៉ាង​តឹង​រឹង​ ព្រម​ទាំង​ទូន្មាន ជម្រះ​អធិករណ៍​អោយ​មាន​យុត្តិធម៌​ដល់​គូ​ជម្លោះ​ទាំង​អស់ ដើម្បី​អោយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​រុង​រឿង​ចម្រើន ជា​ទី​គោរព​បូជា​របស់​មហាជន​តទៅ រហូត​បាន​ទទួល​នូវ​ការ​លើក​តម្កើង​អំពី​ព្រះ​បរម​សាស្តា។

                                               

ផ្លូវកណ្ដាល

ការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ អំពីកម្ម ជាការគ្រប់គ្រាន់ហើយ ចំពោះការបញ្ជាក់ថា ព្រះអង្គមិនបង្រៀន អំពីទ្រឹស្តីស្លាប់ទៅសូន្យទេ ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាទទួលព្រមថា ជីវិតមិនរលត់សូន្យបន្ទាប់ពីស្លាប់ មិនមែនក្នុងន័យថា ជាព្រលឹងអចិន្រ្តៃយ៍ទេ ប៉ុន្តែក្នុងន័យនៃការបន្តភពថ្មី ។ ព្រះពុទ្ធមិនព្រមចូលរួម ក្នុងការប៉ាន់ស្មាន អំពីសកលលោកទេ ។ ព្រះអង្គប្រកាសយ៉ាងច្បាស់ថា បញ្ហាដែលប្រឈមមុខនឹង មនុស្សជាតិ មិនមែននៅក្នុងអតីតកាល ឬអនាគតកាល របស់ព្រះអង្គទេ ប៉ុន្តែនៅក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ភ្លាមៗនេះឯង ។ ចំណេះចេះដឹងនៃសស្សតទិដ្ឋិនិយម និងឧច្ឆេទទិដ្ឋិនិយម គ្មានផ្លូវនឹងជួយមនុស្ស ឲ្យបំបែក សំយោជនៈកិលេស ដែលចងព្រះអង្គទៅនឹងភព ហើយដែលជាប្រភព នៃទោមនស្សទា ...

កាលប្បវត្តិកម្ពុជា
                                     

ⓘ កាលប្បវត្តិកម្ពុជា

ស-វ​ទី​១-៦: នគរ​ភ្នំ ស្ថិតនៅ​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ​ក្រោម។

ស-វ​ទី​៦-៧: នគរ​ចេនឡា​ ស្ថិតនៅ​ពាក់កណ្តាល​នៃតំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ​អនុវត្តន៍​គោលនយោបាយ​ធារា​សាស្រ្ត។

ស-វ​ទី​៨: នគរ​ចេនឡា​ បែកបាក់ជាពីរ គឺចេនឡាទឹកលិច និង​ ចេនឡាដីគោក គាប់ជួនពេលនោះនគរជ្វាក៏បានវាយប្រហារនគរចេនឡាទាំងពីរដាក់ជាចំនុះ។

ឆ្នាំ​៨០២-៨៥០​: ការ​រួមបញ្ចូលគ្នា រវាង​ចេនឡាដីគោក​ និង​ នគរ​ចេនឡាទឹកលិច ដើម្បី​កកើតជា រាជាណាចក្រ​សម័យ​អង្គរក្រោមលទ្ធិទេវរាជ ដែលមានព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ជាអ្នកផ្ដួចផ្ដើម។

ស-វ​ទី​១២-១៣: ​​ អារ្យធម៌​សម័យ​អង្គរ​ថ្កុំថ្កើង​បំផុត។​ រាជាណាចក្រ​ខ្មែរ​​​ បាន​គ្រប​ដណ្តប់ ប៉ែកអាគ្នេយ៍ ​ទាំង​នៅភាគ​ខាងត្បូង​ និង​ភាគ​ខាងជើង។

ស-វ​ទី​១៤-១៨: ប្រទេស​សៀម និង​ប្រទេស​វៀតណាម បាន​ជ្រៀតជ្រែក ចូលក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដោយសារ​មាន​ជំលោះ​ផ្ទៃក្នុង ក្នុងការ​ដណ្តើម រាជ្យ​អំណាច រវាង​រាជវង្សានុវង្ស​នគរខ្មែរ ដែលជា​ឱកាស​សំរាប់​ប្រទេស​ ​ជិតខាង ប្រទេស​សៀម និង​ប្រទេស​វៀតណាម ក្នុងការ​វាយដណ្តើម​ យក​ទឹកដី​នគរ​ខ្មែរ។

ឆ្នាំ១៨៦០: ព្រះបាទ​នរោត្តម បានឡើង​គ្រងរាជ្យ​សម្បត្តិ។

ឆ្នាំ១៨៦៣: ​ព្រះបាទ​នរោត្តម បានទទួល​ប្រទេស​បារាំង​ជាប្រទេស អាណាព្យាបាលរបស់ខ្លួន​។

ឆ្នាំ១៩៤១:​​ សម្តេច​ព្រះបាទ​នរោត្តមសីហនុ ជាចៅទួត​របស់ព្រះបាទ​​ ​នរោត្តម។ ទ្រង់បាន​ជ្រើសតាំង​អោយ​ឡើង​គ្រងរាជ្យ​សម្បត្តិ ជា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​​ដោយ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជសមុ្បត្តិ។

ឆ្នាំ១៩៥៣:​ ថ្ងៃទី0៩ វិច្ឆិកា ប្រទេស​កម្ពុជា បានទទួល​ឯករាជ្យ​ពី​ប្រទេស​បារាំង។

ឆ្នាំ​១៩៦០: ក្រោយមក ព្រះអង្គ​បាន​ដាក់រាជ្យ ឈប់​គ្រងរាជ្យ​សម្បត្តិ ព្រះបាទ​នរោត្តសីហនុ ទ្រង់​បានឡើង​ធ្វើជា​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ។

ឆ្នាំ១៩៦៣: លោក​សាឡុត ស​ប៉ុលពត​នាសម័យ​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​លោក​ស៊ុន សេន បានបង្កើត​ក្រុមឧទ្ទាម​ទ័ពព្រៃ ប្រឆាំង​នឹងរដ្ឋា​ភិបាល។

ឆ្នាំ១៩៦៥: ផ្តាច់​ចំណង​មិត្តភាព នៃ​ទំនាក់​ទំនង​ការទូត រវាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ប្រទេស​ទាំងពីរ​បានបង្កើត​ចំណងមិត្ត​ ភាព​នេះ​ឡើងវិញ នៅឆ្នាំ​១៩៦៩។

ឆ្នាំ១៩៦៦: ការបង្កើត​ចលនា២ ដែល​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល ក្នុងនោះ​រួមមាន៖ ចលនា​ទ័ពខ្មែរ​សេរី ឬ Free Khmer ​ចលនានេះ ​ត្រូវបាន​ឧបត្ថម្ភ​និង​គាំទ្រ ដោយ​ប្រទេសថៃ និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។ រីឯ​ខ្មែរ​”ក្រហម” ​វិញ ត្រូវបាន​ឧបត្ថម្ភ និង​គាំទ្រ​ដោយ​ប្រទេស​ចិន​កុំម្មុយនីស្ត។

ឆ្នាំ១៩៦៧: លោក​ខៀវ សំផន និង​លោក ហូយន់ បានបង្កើត​ចលនា​​ក្រុម​ឧទ្ទាម​ទ័ពព្រៃ ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​ទៀត។

ឆ្នាំ១៩៧០: ថ្ងៃ១៨ មិនា ជាថ្ងៃ​ដែល​លោក​លន់ ណុល ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ទំលាក់​ សម្តេច​ព្រះ​នរោត្តសីហនុចេញពី​អំណាច ជាហេតុ​ធ្វើអោយ​មានការ​ប្រ​យុទ្ធគ្នា នៅ​ភូមិភាគ​ឥណ្ឌូចិន​ទាំងមូល រវាង​កងទ័ព​ថ្មើរជើង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក-វៀតណាម នៅក្នុង​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​នេះ។

ឆ្នាំ១៩៧០:​ ថ្ងៃ0៤ ឧសភា សម្េតច​ព្រះ​នរោត្តម​សីហនុ បានបង្កើត​រាជរដ្ឋា​ភិបាល​រួបរួម​ជាតិ ឬ​សហភាព​កម្ពុជា។

ឆ្នាំ១៩៧៥: ថ្ងៃ១៧ មេសា ជាថ្ងៃ​ជ័យជំនះ​របស់ខ្មែរក្រហម ​ដែលដឹក​នាំ​ដោយ​ប៉ុលពត។ ដោយ​បង្កើត របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិប​តេយ្យ​ខ្មែរ។​ ប៉ុលពត បាន​ទំលាក់ លោក​លន់ ណុល ចេញពី​អំណាច និងបាន​ដណ្តើម​កាន់​កាប់​យក ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ដោយ​ជំលៀស​ប្រជាជន​ទាំងអស់​ ចេញពី​ទី​ក្រុង​​ភ្នំពេញ។

ឆ្នាំ១៩៧៦: របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិប​តេយ្យខ្មែរ​នោះ បានបង្កើត​ឡើង​ដោយ​លោកខៀវ សំផន។ ប៉ុល​ ពត ជា​អ្នកកាន់​របប​ផ្តាច់ការ​និង ជាអគ្គ​លេ​ខាធិការ​ជាន់ខ្ពស់​របស់​បក្ស​កុម្មុយនីស្ត។ រួមទាំង​មាន​គ្រូបង្វឹក​ដ៍ចំ​ណាន​​ពី​ចិន​កុម្មុយនីស្ត​ ដែលនៅ​ពីក្រោយ​ខ្នងផងដែរ។ ប្រជាជន​ជិត​២​លាន​នាក់ ត្រូវបាន​សំលាប់​យ៉ាង​រង្គាល នៅក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម កាន់​អំណាច​នោះប្រជាជន​ដែល​និរទ្ទេស​ខ្លួន ក៍មាន​ចំនួន​ច្រើន​លើសលប់​ដែរ ក្រុម​​​គ្រួសារ​នៃសមាជិក​ជំនាន់​មុនៗ ​ត្រូវទទួល​រង​នូវ​ការ​បង្ខិតបង្ខំ ការសង្កត់​សង្កិន ទាំងកំលាំង កាយ ចិត្ត ជំនឿ​សាសនា និង​ការបង្ខំ​អោយ​រស់នៅ​ជា​សមូហភាព​និយម ក្នុង​ជីវិត​ប្រចំា​ថ្ងៃ។

ឆ្នាំ១៩៧៩: ថ្ងៃ0៧ មករា ជាថ្ងៃ​រំដោះ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ អោយ​រួចផុត​ពី​របប​​ កម្ពុជា​ប្រជាធិប​តេយ្យ ដោយ​កងទ័ព​វៀត​ណាម​ ហើយ​ក៏ជាថ្ងៃ ដែល​បង្កើត​ធម្មនុញ្ញនៃ​ របប​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជាគ្រប់​គ្រងរដ្ឋាភិ​បាល​​ដោយ​លោក​ហេង សំរិន។

ថ្ងៃ១៨ កុម្ភ: ជាថ្ងៃ​សន្ធិសញ្ញា​ជាមិត្តភាព និង​កិច្ចសហ​ប្រតិ​បត្តិ​ការ រវាង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ប្រទេស​វៀត ណាម ដែលមាន​វត្តមាន​ជាផ្លូវ​ការណ៍ លើ​ទឹកដី​កម្ពុជា។

ឆ្នាំ១៩៨៣: ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ចុះ​សន្ធិសញ្ញា​នោះ​រួចមក ចំនួន​ប្រជាជន​វៀត​ណាម បានចូល​មករស់​នៅលើ​ទឹកដី​កម្ពុជា មាន​ចំនួន​ កាន់តែ​ច្រើន​ឡើងៗ​ តាម​ការ​ប៉ាន់ប្រមាណ​ជាមធ្យម ប្រហែល​ជាមាន ចំនួន​៥០០.០០០​នាក់។

ឆ្នាំ១៩៨៨: ទីក្រុង​ហាណូយ បានចេញ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍ ប្រកាស​អោយ​ ដក​កងទ័ព​វៀតណាម ដែលមាន​វត្តមាន លើ​ទឹកដី​កម្ពុជា​អោយ​អស់​មុន​ឆ្នាំថ្មី​ចូលមក​ដល់។

ឆ្នាំ១៩៨៩: ១០ឆ្នាំ កន្លង​ផុតទៅ ប្រជាជន​វៀតណាម​ទាំងអស់ ដែល​មាន​មុខរបរ​គ្រប់​ប្រភេទ ត្រូវ​បាន​ចាកចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា។

ឆ្នាំ១៩៩០: ថ្ងៃ0៩​ កញ្ញា នៅ​ទីក្រុង​ចាកាតា ភាគី​ខ្មែរ​ទាំងអស់​បាន​យល់ព្រម​ទទួល​យក​ផែនការណ៍​សន្តិភាព​របស់​UN​ ដើម្បី​បង្កើតSNC​កម្ពុជា​ជាន់ខ្ពស់​។ SNCជា​អ្នក​រៀបចំ​គំរោង​ការណ៍ ​ដ៏ល្អិត​ល្អន់​បំផុត​នៃ​គំរោង​ការណ៍​នេះ។ ក្រុម​ប្រឹក្សាជាតិ​ដ៏មាន​អំណាច​កំពូលSNCនេះ ស្ថិតនៅ​ក្រោម​ការ ការពារ​និង​គាំទ្រ ​ដោយ​អង្គការ​​សហប្រជាជាតិ។​ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិSNC=ក្រុម​ប្រឹក្សាជាតិ​ជាន់ខ្ពស់​កម្ពុជានេះ ​បាន​រួបរួម​គ្នា​បងើ្កត​ឡើង ​ដោយ​ចតុភាគី។

ឆ្នាំ១៩៩១: ការបញ្ចប់​សង្រ្គាម​រវាង​ខ្មែរក្រហម ដោយមាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដោយ​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព ទីក្រុងប៉ារីសនាំ អោយ​ខ្មែរ​​ក្រហម​បាន​ទទួលយក ​បទ​ឈប់​បាញ់​គ្នា។

ឆ្នាំ១៩៩២: ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ទំលាក់​អាវុធ​ដើម្បី​ចុះចូល​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ចំរុះ។

ការបង្កើត អាជ្ញាធរ​បណ្តោះ​អាសន្ន​ របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជាUNTAC។ព្រមទំាង ការធ្វើ​មាតុ​ភូមិនិវត្តន៍ជនភៀស​ខ្លួន​មក​កម្ពុជា។

ឆ្នាំ១៩៩៣: ថ្ងៃ២៤-២៨ ឧសភា ជាថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌ ​ក្នុងការ​ជ្រើស​រើសតំណាង​រាស្រ្ត។​ ក្រោម​ការឃ្លំា​មើល ​ដោយ​កងរក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​​សហប្រជាជាតិUN។ ហើយក៏​ជាថ្ងៃ បរាជ័យ​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ដែរ។

ថ្ងៃ២៩ តុលា: ការបង្កើត​របប​រាជានិយម​អាស្រ័យ​រដ្ឋសភា ដែលមាន​ការចូល​រួមពី ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម​រណរិទ្ធ និង​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ហ៊ុន សែន។ ដោយមាន​វត្តមាន ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​នរោត្តម​សីហនុ​ជា​ព្រះ​ប្រធាន។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ថ្មី បាន​ទទួលស្គាល់​សេរីភាព ខាងជំនឿ​សាសនា ។

ឆ្នាំ១៩៩៥: ខែមិនា សន្និសីទ​អន្តរជាតិ នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ស្តីអំពី​ការ​កសាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឡើងវិញ។

ឆ្នាំ១៩៩៦: ថ្ងៃ០៨ សីហា ការបំបែក​ខ្លួន​នៃ​ចលនា​ឧទ្ទាមទ័ព​ព្រៃ​ខ្មែរក្រ​ហម។

មាន​ប្រជាជន​កម្ពុជា ប្រមាណ​ជាង១00.000​នាក់ ធ្វើអន្តោ​ប្រ​វេសន៍​យ៉ាង​សំងាត់ នៅ​ភាគ​ខាងជើង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​ធ្វើ​ការងារ​ខុស​ច្បាប់​នៅក្នុងប្រ​ទេស​ថៃ ​។

ឆ្នាំ១៩៩៧: ខែមិថុនា ប៉ុលពត​បានធ្វើ​នយោបាយ ដើម្បី​សំលាប់​រដ្ឋ​មន្រ្តី​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ ស៊ុន សេន។ ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ក្រោយមក ប៉ុលពត បានកាត់​ ក្តី​​​គូរកន​របស់គាត់ ស៊ុន សេននេះ អោយជាប់​ទោស​ក្នុង​ពន្ធនា​គារ។​

សហគមន៍​អាស៊ាន បាន​ពន្យា​ពេល​ប្រទេស​កម្ពុជា ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន នូវការ​ចូលជា​សមា​ជិក​​អាស៊ាន។ សហគមន៍​អន្តរជាតិ បានច្រាន​ចោល​ នូវ​ជំនួយ​ពី​បរទេស ក្នុងការ​ជួយ​ស្រោចស្រង់ និង​ការស្ថាបនា​​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឡើងវិញ។

ថ្ងៃទី២-៦ ខែកក្តដា: អសេ្ថរភាព​នយោបាយ ក៏ជា​ថ្ងៃ​ដែល​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ។

ថ្ងៃទី៥ ខែកក្តដា: ជា​ថ្ងៃ​ដែល​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ហ៊ុន សែន​ជា​នាយក រដ្ឋមន្រ្តី​ទី២ ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ទំលាក់ ព្រះអង្គម្ចាស់​នរោត្តម​រណរិទ្ធ ជា​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ទី1 ចេញពី​តំណែង។

ឆ្នាំ១៩៩៨: ថ្ងៃ១៥ មេសា ជាថ្ងៃ​ដែល​ប៉ុល ពត​ធ្វើ​អត្តឃាដ​ដោយ​ខ្លួនឯង។ ការចុះ​ចូល​នៅ​តំបន់​ស្វ័យយ័ត និងការពារ ដ៏​រឹងមាំ​របស់​ខ្មែរក្រហម​នៅ​អន្លង់វែង​​ មក​រួបរួម​គ្នា​វិញ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា។

នៅខែធ្នូ: ការ​ចុះចូល​មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម ពីរ​រូប​ទៀត គឺលោក​ខៀវ សំផន​ និង​លោក​នួន ជា ដែលទទួល​ជា​កិត្តិយស ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ភ្នំពេញ ព្រម ទំាង​លើកលែង​ទោស​" នូវ​សកម្ម​ភាព​ពី​អតីត​កាល”។

ថ្ងៃ២៦​​ ខែកក្តដា: តាក់តែង​ច្បាប់​បោះឆ្នោត សារជា​ថ្មី៩៣.៧៤% ជា​តួលេខ ដូចដែល​បានបង្ហាញ​ពីមុន។ របប​គ្រប់គ្រង​ដ៏ចាស់​គំ​រិល​ដែល​ដឹកនាំ ដោយ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ហ៊ុន សែន បានបរា​ជ័យ​នៅក្នុង​ការបោះ ឆ្នោត។​​ ក្រោយមក​លោក​បាន​ដឹកនាំ​ ​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ដោយ​ប្រើប្រាស់​កំលាំង​ប្រដាប់​អាវុធ ប្រឆាំង​នឹង​ក្រុម​​រាជានិយម។

ឆ្នាំ១៩៩៩: នៅខែមករា លោក​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ហ៊ុន សែន​បាន​អំពាវ​នាវ​សាលា​ជំរះ​ក្តី​អន្តរជាតិ ដើម្បី​កាត់ទោស មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ទាំងអស់ ដែល​ជាប់​ទាក់ទង​នឹង​សង្រ្គាម កាល​ពី​៣០ឆ្នាំ​មុន ​មិនត្រឹមតែ​ក្នុង​កំឡុងពេល​របប​ខ្មែរក្រហម​ពីឆ្នាំ​១៩៧០-១៩៩៨ ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំង​ក្នុង​របប​ប៉ុល ពត​ផង​ដែរ។

មេដឹកនំា​ខ្មែរក្រហម​ម្នាក់ ក្នុង​ចំណោម​ពួកគេ គឺតា ម៉ុក ត្រូវបាន​ចាប់​ខ្លួន​ដោយ​ទាហាន​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ដើម្បី​យកមក​ផ្តន្ទាទោស​ទៅ​តាម​ ច្បាប់​ជាធរមាន។ នេះជា​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ចុងក្រោយ ក្រោយពី សង្រ្គាម​ត្រូវបាន​បញ្ចប់។

នេះគឺជា កាលប្បវត្តិនៃប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ។ មើលផងដែរប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ និងបញ្ជីអ្នកគ្របគ្រងកម្ពុជា ។

                                     
  • ដ ល ជ ឯកស រ ត រ វ ប ន បង ក ត ឡ ង រ ប រយ ឆ ន ក រ យ ព រ ព ទ ធ ល ច ក ផ នដ ក លប បវត ត ន ព ទ ធស សន ត រ វ ប ន បង ក ត ឡ ង ដ ម ប ឲ យ ព ទ ធស សន ក ង យ ច ណ
  • ក រ យមកទ តព កអ នកទ សដ លអ ចន ងទ ក ទងសកម មភ ពក បត ដ លគ ប នស ម នទ កត មរយ ល ដ ប ន ក លប បវត ត ផ ន កន អត ថបទស រភ ពទ ប ប នព ពណ ន ក រគ តក បត ដ លម នប នសម រ ចរបស ព ក
  • ជ វ តន ក ន ងរ ជវ ង ទ ដ ឋភ ពទ ផ ស រ ន ង ជ វភ ពប រច ថ ង ន ប រជ ជនផងដ រ រប យក រណ ន ង ក លប បវត ត ន អ នកក រទ ត ព ណ ជ ជករ ន ង អ នកដ ណ រច ន ក រច ប ផ ដ មសម យអ ណ ចក រខ
  • ដ នដ ជ ទ ត ងរបស ព រ រ ជ ណ ចក រ កម ព ជ អង គ ល ស Buddhism in Cambodia Cambodia ឬហ ជ ភ ស ស មញ ញថ ប រទសខ ម រន បច ច ប បន ន ជ ច រ នព ន ឆ ន មកហ យជ ច ណ
  • ន ក ន ងព ធ មង គលក រខ ម រ វ ម នព ធ ជ ច រ ន ប នប រ រព ធធ វ ទ ត មល ដ ប ន ក លប បវត ត ម យ ព កគ ប នបង ហ ញព ឫស ប រវត ត ស ស រ ត ដ លទ ក ទងន ងសម យព រ ព ទ ធដ លក
  • ន ង ស ត រ នមស សក រជ ប រច រ ល ថ ង ក រ ព ខ ង ផ ន ក ស សន អក សរស ស ត រ ក លប បវត ត ជ ភ ស ប ល ឯកស រ ខ ង វ ជ ជ ព ទ យ ន ង អក សរ ច រ ក ម យ ច ន ន
  • ហ យប នច លបរ ន ព វ នហ យ សព វថ ង ប រទ សដ លន យមន ក យហ នយ មម នដ ចជ ប រទ ស កម ព ជ ប រទ សថ ប រទ សឡ វ ប រទ សស រ លង ក ប រទ សន ប ល ល
  • ព រ ព ធ សត វ ព រ ព ទ ធស សន មហ យ ន, វ ជ រយ ន - ព រ ព ទ ធស សន ន កម ព ជ វចន ន ក រមខ ម រ រ បរ ងដ យសម ត ចព រ សង ឃរ ជ ជ ន ណ ត ព រ បរមព ធ សត វ រ ងរ មក រ ត
  • ដ លម នរ ប រយន ព រ ត ត ក រណ ដ ចៗគ ន ប នបន តកត ទ កក ន ង ក លប បវត ត ជ ច រ ន អ ព ទ ងន ក ព ងត រ វប នប រ ជ ល សស រ ប ប រ ងច លល កល យវ តណ ម
  • ច ន ទក ម ម រប ត ត ប ត តរបស ជ ងម ស ជ វក ភ ក ខ ន គ ស រ ដ លប សជ ភ ក ខ ន ក ន ងប រទ ស កម ព ជ ន ងបណ ត ប រទ សម យច ន នសព វថ ង ម នម នទ តទ ព រ ន ងខ ម
  • ក ត ត ឧទ ទ សបណ ឌ ត ប រ គ រ សម ត ចព រ មហ សង ឃរ ជ ន គណ ធម មយ ត ត កន ក យ ន ព រ រ ជ ណ ចក រ កម ព ជ អង គ ល ស Bour Kry ទ រង ប រស តន ថ ង ព រហស បត រ ច ខ ប ស ស ឆ ន វក
                                               

អភិធម្មបិដក

ព្រះត្រ័យបិដក > អភិធម្មបិដក ភាគ១០៥ ភាគ១១០ ភាគ១០២ ភាគ៩៩ ភាគ៩៦ ភាគ១០៤ ភាគ១០៦ ភាគ៩៥ ភាគ១០១ ភាគ១០០ ភាគ៩៨ ភាគ១០៩ ភាគ១០៣ ភាគ៩៧ ភាគ៩៤ ភាគ១០៨ ភាគ១០៧

Users also searched:

កាលប្បវត្តិជាអ្វី, និយមន័យកាលប្បវត្តិ, រាជកិច្ច ឆ្នាំ ២០១០,

...
...
...