Back

ⓘ ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍




                                               

នាងនាគ

នាងនាគ ឬ នាងសោម៉ា "ព្រះនាងលុីវយុី" ព្រះនាងគឺជាស្ដេចស្រីដែលគ្រងរាជ្យនៅនគរភ្នំ ដែលជាស្ដេចទីមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរកំឡុងដើមសតវត្សទី១ នៃគ.ស.៥០។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ ៦៨ នៃគ.ស "នាងនាគ សោម៉ា" បានធ្វើចម្បាំងលើសំពៅជាមួយព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ ៉ហ៊ុនទៀន" ដែលមកពីប្រទេសឥណ្ឌា ហើយខាងស្ដេចស្រី ព្រះនាងលុីវយុី បានបរាជ័យ ក្រោមថ្វីដៃបាញ់ធ្នូរ របស់ព្រះបាទហ៊ុនទៀន ជាចុងក្រោយនាងនាគ "សោម៉ា" ក៏បានក្លាយជាអគ្គមហេសី ព្រះបាទហ៊ុនទៀន ចាប់ពីពេលនោះមក ។ ដែលយោងតាមកំណត្រារបស់លោក កាងថាយ លោក គឺជាអ្នកដំណើរចិនម្នាក់នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី៣ មកពីនគរអ៊ូខាងកើត។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែការធ្វើដំណើររបស់លោកទៅកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាមួយលោក ជូ ...

                                               

ប្រវត្តិសាស្ត្រទីម័រខាងកើត

ទីម័រខាងកើត គឺជាប្រទេសមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលគេបានស្គាល់ជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យទីម័រខាងកើត ។ ប្រទេសនេះផ្ដុំឡើងដោយកោះទីម័រពាក់កណ្ដាលនៅភាគខាងកើត និង ប្រជុំកោះក្បែរនៃអាតៅរ៉ុ និង ចាកូ។ អ្នកស្រុករស់នៅដំបូងត្រូវបានគេគិតថាជាកូនចៅនៃមនុស្សទក្សិណរូប និង មលទ្វីប។ ពួកព័រទុយហ្កាល់បានចាប់ផ្ដើមធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយទីម័រនៅដើមសតវត្សទី១៦ និងបានធ្វើអាណានិគមកិច្ចវារហូតដល់ពាក់កណ្ដាលនៃសតវត្សនេះ។ ការប្រទាញប្រទង់គ្នាជាមួយពួកណេដឺឡន់ក្នុងតំបន់នេះនៅទីបំផុតបានចេញជាលទ្ធផលសន្ធិសញ្ញា ១៨៥៩ ដែលនៅក្នុងនោះព័រទុយហ្កាល់បានប្រគល់ពាក់កណ្ដាលនៃកោះនេះភាគខាងលិចអោយពួកហូឡង់ ។ ជប៉ុនចក្រពត្តិបានកាន់កាប់ទីម័រខាងកើតកំឡុងសង្គ្រ ...

                                               

រាជវង្សហុងបាង

រាជវង្សហុងបាង ក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា រាជវង្សឡាក់ ដែរ គឺជារាជវង្សទីមួយដែលបានប៉ាន់ស្មានថាគ្រប់គ្រងប្រទេសវៀតណាម អស់រយៈពេលជាង២០០០ឆ្នាំ រហូតដល់សតវត្សទីបី ម.គ. ។ ស្ថាបនិករាជវង្សគឺត្រូវនិយាយថាជាហុង វឿង ។ មានរឿងនិទានជាច្រើនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរាជវង្សនេះ ប៉ុន្តែព៌តមានខាងប្រវត្តិសាស្ត្រអាចបញ្ជាក់បានមានតិចតួច ដែលប្រហែលជារាជវង្សនេះហើយ ។

                                               

ព្រះបាទសត្ថាទី១

ព្រះបាទសត្ថាទី១ ជាបុត្រាច្បងរបស់ព្រះបាទបរមរាជាទី៤ត្រូវបានសោយរាជសម្បត្តិបន្ត ឯបុត្រាប្អូន ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ ជាឧបរាជ។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសត្ថាទី១ ប្រទេសកម្ពុជាបាត់បង់ឥទ្ធិពល និងសិទ្ធិអំណាចស្ទើរតែអស់ទាំងស្រុង ពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅឆ្នាំ១៥៨៦ព្រះបាទសត្ថាទី១ ដាក់រាជសម្បត្តិឲ្យបុត្រាច្បងព្រះនាមជ័យជេដ្ឋាទី១។ ក្រោយពីព្រះបិតាសោយទីវង្គត ព្រះបាទសត្ថាបានឡើងសោយរាជ្យ ដែលមាននាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះសម្តេចព្រះបរមរាជាធិរាជរាមាធិបតី។ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តច្រើននិយមថាស្តេចអង្គនេះថាព្រះបាទសត្ថាទី១ ឬព្រះបាទបរមរាជាទី៥។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកអ្នកនាងពៅជាអគ្គមហាសីមាននាមថា សម្តេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្តិរាជ និងរៀបអភិសេកអនុជបន្ ...

                                               

សាសនាជំនាន់ដើមនៅប្រទេសកម្ពុជា

ព្រហ្មញ្ញសាសនានិងព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនាជំនាន់ដើម។តាមការស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិសាស្រ្តគេបានដឹងថាសាសនាព្រាហ្មណ៍នេះត្រូវបាននាំចូលប្រទេសឥណ្ឌា ដោយពួកអាចារ្យ ។ ពួកនេះបានវាយលុកប្រទេសអឺរ៉ុបមួយផ្នែកហើយ​ មួយផ្នែកទៀតចូលលុកលុយប្រទេសឥណ្ឌាភាគខាងជើងប្រមាណជា១៥០០ឆ្នាំមុនគ.ស ។ដូចនេះហើយ គេចាត់ទុកពួកអាចារ្យអារ្យ័ននៃអំបូរឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប់។ ដោយពុំអាចតស៊ូនិងពួកអាចារ្យដែលមានគ្រឿងចំបាំងជំនាញៗជាង ពួកត្រាវីត ដែលជាម្ចាស់ស្រុកឥណ្ឌាក៏ត្រូវពួកអាចារ្យគ្រប់គ្រងបាន ។ ពួកអាចារ្យក៏ចាប់ផ្សាយលទ្ធិសាសនាតាំងពីពេលនោះមក។ ឯជនជាតិខ្មែរបានស្គាល់ព្រាហ្មណ៍សាសនាចាប់ពីសតវត្សទី១ជាលំដាប់មកតាមរយពួកឈ្មួញឥណ្ឌាដែលធ្វើដំណើរតាមសំពៅមកទាក់ទងលក់ដូរជាមួយអ្ ...

                                               

ពុទ្ធសាសនានិងដែនសុវណ្ណភូមិ

១. កម្ពុជា ក. ទីតាំង ប្រទេស​កម្ពុជា​ស្ថិត​នៅ​ទ្វីប​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ត្រង់​ភាគ​ខាង​ត្បូង​នៃ​ឧបទ្វី​ប​ឥណ្ឌូ​ចិន ចន្លោះ​ខ្សែ​ស្រប​​ទី១០​ និង ទី​១៥ នៃ​រយៈ​ទទឹង​ខាង​ជើង និង​ចន្លោះ​ខ្សែ​បណ្តោយ​ទី ១០២ និង ទី១០៨ ​នៃ​​រយៈ​បណ្តោយ​ខាង​កើត ។ ដូច​នេះ ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ត្រូ​ពិក ត្រង់​អឌ្ឍគោល​ខាង​​ជើង​ដែល​ជា​តំបន់​មាន​ជី​រ​ជាតិ​ហើយ​មាន អំ​ណោយ​ផល​ដល់​ការ​លូត​លាស់​នៃ​រុក្ខ​ជាតិ​និង​​ដំណាំ​ផ្សេង​ៗ​គ្រប់​ប្រ​ភេទ។ កម្ពុជា​មាន​រាង​ជា​ពហុកោណ​ស្ទើរ​ស្មើ​ជ្រុង​ មានព្រំ​ប្រទល់​ខាង​​ជើង​ជាប់​ប្រទេស​ថៃ​ហើយ​មួយ​ភាគ​ធំ​ជាប់​នឹង​ប្រទេស​ឡាវ​ខាង​កើត​និង​ខាង​ត្បូង ​មួយ​​ភាគ​ជាប់​នឹង​ប្រទេស​វៀត​ណាម​ខាង​ត្បូង មួយ​ ...

                                               

និកាយនៃព្រះពុទ្ធសាសនា

ភិក្ខុមង្គលរក្ខិតោ ឃឹម សាលីម និស្សិតឆ្នាំទី១នៃមហាវិទ្យាល័យមហាបញ្ញា អាស៊ីបូនឈ្មោះដែលគេស្គាល់គឺ មហាយាន១ ប្រពៃណីទីបេ សាសនាឡាមៈ ឬលទ្ធិឡាមៈ ឬវជរយាន ដែលក្រោយមបានរាប់បញ្ចូលទាំងនិកាយហ្សិង្គង់របស់ជប៉ុន១។

                                               

ចាកាតា

ចាកាតា) ជារដ្ឋធានី​និងជាទីក្រុងធំជាងគេនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ វាក៏ជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងលំដាប់ទី១២លើពិភពលោក។ វាមានឈ្មោះពីមុនៗដូចជា ស៊ុនដា កេឡាប៉ា ចាយ៉ាការតា បាតាវីយ៉ា និង ដ្ចាការតា ។ ទីក្រុងនេះមានទីតាំងនៅប៉ែកពាយ័ព្យ​កោះជ្វា និងមានផ្ទៃក្រលា ៦៦១,៥២គ.ម ២ និងមានប្រជាជនប្រហែល៩.៦លាននាក់នៅឆ្នាំ២០១០។ ចាការតាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌និងនយោបាយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី។

                                               

ដេវិឌ ឆាណ្ឌល័រ

ដេវិឌ ផរទ័រ ឆាណ្ឌល័រ កើត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣៣ គឺ​ជា​ប្រវត្តិវិទូ​ជនជាតិ​អាមេរិក​មួយ​រូប និង​ជា​បញ្ញវន្ត​ម្នាក់​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​លោក​ខាង​លិច​ដំបូង ដែល​សិក្សា​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទំនើប​របស់​កម្ពុជា។ បច្ចុប្បន្ន​នេះ លោក ឆាណ្ឌល័រ កំពុង​រស់នៅ​ឯ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី ដោយ​លោក​គឺ​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ចូល​និវត្តន៍​តែ​មាន​ងារ​កិត្តិយស​នៅ សាកលវិទ្យាល័យ ម៉ូណ័ស្ហ ហើយ​និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ជំនួយ​លើ​ការ​សិក្សា​អំពី​អាស៊ី​នៅ សាកលវិទ្យាល័យ ហ្ស៊កថោន ។

                                               

ប្រវត្តិវត្តអារាម

កាលសម័យដើម តាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវបានឲ្យដឹងថា ឯកសារទាំងឡាយដែលបុព្វបុរសយើងបានរក្សាទុកឲ្យគឺមានតែអក្សរចំណារលើសិលាចារឹកជាភាសំស្រ្តឹត និងភាសាខ្មែរបុរាណទុកតរៀងមក ដែលជាភស្តុតាងរបស់ប្រវត្តិសាស្រ្តផង និងជាប្រភពអក្សរសាស្រ្តដ៏សំខាន់ផង គឺប្រភពអក្សរសាស្រ្តនេះហើយ ដែលបានផ្តល់ព័ត៌មានឲ្យយើងដឹងពីប្រភពរបស់វត្តអារាមយ៉ាងច្បាស់។​

                                               

ផ្សោតក្បាលត្រឡោក

ផ្សោតក្បាលត្រឡោក ឬ ផ្សោតឥរាវតី គឺជាអម្បូរ​ម៉្យាងនៃផ្សោតសមុទ្រដែលអាចសម្របខ្លួនបាននឹងមជ្ឈដ្ឋានជាច្រើន។ ពួកវា​ត្រូវបាន​គេប្រទះឃើញ​យ៉ាង​តិចតួច​ហើយ​មិន​ទៀងទាត់​នៅតាមជិតឆ្នេរសមុទ្រ នៅតំបន់ដែលទឹកសាបនិងទឹកប្រៃជួបគ្នា និងនៅតាមទន្លេ ដូចនៅឯឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់ និង តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

                                     

ⓘ ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍

  • ហ យន ងព កធ ន ងព កន ងន វ តណ មខ ងជ ង ប ល ស ល ន ព ច នខ ងត ប ងមកដល អ ស អ គ ន យ ប នក តឡ ងព ដ ប ងក ឡ ងសហស សវត សទ ម យ គ.ស. ប រហ លទ នងជ ឆ លងក ត ល វខ ងជ ង
  • យ ង បង ហ ញ ត ផ ទ ដ ន ង ប រជ ជន ន អ ស ត ប ណ ណ ជ រ នឆ ន របស ក រស ងផ នក រ ទ ម រខ ងក ត ត រ វ ប ន ច ត ទ ក ជ ប រទ ស ម យ ន អ ស អ គ ន យ ន ង អ ស អ ន ឥណ ឌ ន ស
  • Benny Widyono ប រវត ត ស ស ត រ ខ ម រ, ដ វ ឌ ឆ ណ ឌល រ ផ ដ ម ឈ វ ង យល អ ព ប រវត ត ស ស ត រ អ ស អ គ ន យ Milton Osborne ស ក ស ចក រ
  • អ យ ក លន ទ កដ ខ ម រផងដ រ ដ លជ ប ទ ក ទងន ងប រវត ត អ ស អ គ ន យ ទ ងម ល ន ស កទ ភ ម ភ គ អ ស អ គ ន យ ប នប រទ ន ងព ន ងផ នត ព រគ ក ឡ ដ ន យ ន ងអ រស ន យ ង
  • ព កមន ស សទ ងន ទ នងជ ជនជ ត អ ស ខ ងត ប ងព ក ណ ត ន ងម នទ ន ក ទ នងទ ន ងប ព វប រសន ព កក រ មម យច ន ន ដ លបច ច ប បន នប នត ងទ ល ន ន អ ស អ គ ន យ
  • អ គ ន យ មកក ន ទ បក ឥណ ឌ ច ន ព កអ នកប រ ជ ញរកឃ ញថ ក រធ វ ស រ វ ន ងស រ ទ ធ ដ ប ងគ ដ លធ វ ន ត បន អ ស អ គ ន យ ត រ វធ វ ឡ ងដ យព កមន ស សអស ទ ងន
  • អ ស ខ ងក តម នព រ ប រទល ខ ងជ ងជ ប ន ង អ ស ខ ងជ ង ខ ងត ប ងជ ប ន ង អ ស អ គ ន យ ភ គន រត គ ជ ប ន ង អ ស ខ ងត ប ង ខ ងល ចជ ប ន ង អ ស កណ ត ល
  • ប នធ វ ក រគ រ មក ហ ងក ន ងសតវត សទ ន ងដ មសតវត សទ ក ប ន ត ប រទ សថ ន ត ជ រដ ឋក ន ង អ ស អ គ ន យ ត ម យគត ប នរ ចផ តព ក រគ រប គ រងត មប បអ ណ ន គម
  • ប រវត ត ស ស ត រ ច ម ប ច ប ផ ដ មន ក ន ងសម យប រ ប រវត ត ដ លម នទ សន តប រវ សន ន ព កប ព វប រសន ជនជ ត ច មមកក ន អ ស អ គ ន យ ដ គ ក ន ងក របង ក តឡ ងនគរត មម ត ស
  • ថ គ ដ ម ប ន យ យខ ម រ ប រវត ត ស ស រ ត ម យដ លប នទ ន បដ លប នរស ន ជ មន ស សដ លស ន ទ ធន ងដ ទន ល ម យន ទន ល ម គង គន ក រន ហ ត ផលដ លព កគ ប នធ វ អន ត ប រវ សន មកក ន អ ស អ គ ន យ
                                               

ខាងថាយ

ខាងថាយ គឺជាអ្នកដំណើរចិនម្នាក់នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទីបីមកពីនគរអ៊ូខាងកើត។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារតែការធ្វើដំណើររបស់លោកទៅកាន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលនៅក្នុងនោះលោកបានក្លាយជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមជនជាតិចិនដំបូងរួមជាមួយជូយិង ដោយបានធ្វើឯកសារអំពីអត្ថិភាពនគរមួយដែលគេស្គាល់ថាជានគរវ្នំក្នុងតំរាចិននានា។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់តាមសេចក្ដីរាយការណ៍ជាមួយស្នាដៃនានាអំពីវ្នំដូចគ្នារួមជាមួយរាជធានីរបស់នគរនេះ និងបានរាយការណ៍ថាភាសារសរសេរនៃនគរវ្នំមានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនឹងអក្សររបស់ឥណ្ឌា។

Users also searched:

...
...
...